kasumamadan a luma' a igi
ci Siciyang kaku tini ku luma' aku i Kasiwsiwan haw
我的名字叫Siciyang我住在秀秀灣部落
itini kaku a lecuhan haw
我在這裡出生長大
ayda han tusa amusakamu tuynian u nu mukasi a luma' asatukita haw
我現在要講古時候的房子
tatenga' mahini ku kamu nu babalaki yu mahida
當時老人家是這麼說的
ey ahican ita misanga' tu luma' ahican nita misahiya sa wiyni
至於我們要怎樣蓋房子,房子要怎麼蓋呢?
wiyni u luma' hananay sakay tini titaan haw
房子是我們人要居住的地方
u sakaudip nu mita wiyni u luma' hananay
也是我們生活的地方
haw antatacuwa kita amawmah sa mikuli sa
無論你在哪裡種田或工作
taluma' sa kita aytini tu iluma'
總是會回到自己的家
winian u pahanhanan nu mita kuyni u luma'
房子是我們的避風港
naycuwamikuli nayacuwa misahicayhicay
無論你在天涯海角
tawmakita itinitu iluma'
總會回到自己的家
manay u luma' hananay haw u sakaudip nu mita
所以房子是我們的避風港
sakayda anayan nu mita nikaudup nu mita
我們出生的生活的過程
amisakapah tuynian u udip nu mita
我們要將生活過得好
sisa misanga' tu mahiniay u luma'
所以才會蓋這樣的房子
manay idaw ku luma' sananay a sasakamuwan haw
所以才有房子是說
satatenga' ayda han tu idakya ku mangalayay a mitengil
現在有人敢問我想了解過去蓋家屋的狀況
maydih mitengil tukamu nuyniyan nu Sakidaya sa
想要了解更多撒奇萊雅族的家屋
awmangalayay awmaydih mitatengil tu nu mukasi
想打聽蓋古屋的狀況
ahican misanga' kuyni u luma' nu mukasiay
過去古屋要怎麼蓋
wiyni u eli' u liay a luma' saan sa hang
尤其是蓋茅草屋
amisakamu kaku haw tuynian hang winian
我現在要跟各位說
u nu mukasi a luma' saan sa mahini tuisaw
古屋是這樣
caykatabaki ku luma' adiadidi' ku luma' nu mukasi
古時候的房子都蓋的小小的
caykatabakiyay caykahida nu aydaay asakaku
蓋得不大不像現在的房子
manay amusakamu kaku ayda tuyniyan
因為這樣所以我才要講
u nu mukasi a luma' katukuh sa tu nu aydaay a luma'
古時候的房子到現在的房子
nuyniyan nu sulabu nuynian nu misanikanikay
有蓋水泥房蓋兩層樓
masatuhedu tu tuynian u luma' nu amutu nu tikingay
蓋上好幾層樓用鋼筋
nu mukingay a luma' sa manay amusakamu kaku ayda haw
古物的房子到現在
asipakayni i tini i nu mukasi nuynian nu sumamaday a luma'
要從古屋古時候的房子講起
tuynian nu uli' aca haw tatenga' winian u uli'
在當時茅草屋說起真的
amisanga' sa tuni u luma' sa idatu kiyalu kuynian u sasiluma'ay
蓋房子之前屋主一定會找大家商量
u siluma'ay ku miwinian tu u luma' aycuwa amisanga' tu luma' sa
選擇地點也要主人決定
wiynian u siluma'ay sa manay masaupu tu kuheni
屋主會召集部落的人
malekaka atu wiyniaca u biyaw masasakamu haw
兄弟姊妹或者鄰居好朋友
ah amisanga' tu kaku tuyni u luma' sa
準備商量蓋房子的事
yadah tu kiyai kuynian u tamdaw cay tu kataneng ku nu aayaw
人口眾多以前的家屋不夠使用
nu suayaway a luma' sa manay amisanga' tu luma'
蓋房子的方向也很重要
a wiynisatu mamisanga' tuynian u luma' haw
要把房子蓋的好
musakamu tu cinida a mametik tu wini u demiad
主人說要開始決定日期
aycuwa a misanga' tu luma' a malingatu kita a misanga' sa
他們在商量要蓋在哪裡什麼時候開始
hang wiynisaca mamin satu wiyni u papisanga'ay tu luma' sa
很多事情都要商量家屋要怎麼蓋
idaw tu kuni simsim nida apapimelaw tu mapalaway haw
屋主如有想法就會請巫師來祝福
wiyni u sidi'tuay hannita u mapalaway a pakan
有鬼神之說所以要請巫師來祈福
amimelaw tuynian a mibetik wiyni u sakakapah
我沒有看過巫師怎麼祈福的
tuynian u kawaw nu mita kya kapah kuynian u niculil
祈福希望大家平安順利
nisakakawawan nu mita hay tatenga' tu kuynian
因為這是我們要做的工作前置作業
mihiya tu kuynian u siluma'ay mizunbitu tumahidaay u
主人一定會準備的
u sapabetik sapahica tuyni u kawaw sa maminsatu kuynian sa
所有起伏的東西主人都會準備
hang pasimed tu tuynian u kawaw sa ilaaw sa anu cima ci Kuda aca
開始分配工作某某人做什麼某某人做什麼
Kudaaw isu haw aytida kita a demiad haw amisanga' tu tuynian u
叫Kuda做告訴他什麼時候可以開始
u luma' sa isutumisu atayda kiyalu kisu mikilang haw
就督促他去找蓋家屋的材料去
mihiya tuynian u cuked wiyni aca kinulus winiaca u balat nuda haw
房子的頂樑柱
wiysunamin ku tabuyu' mikilim miyala tuynian mahiniay a kilang
古時候都到山上去採集木頭
misukuyni a kawaw numasa tu winian tu ci Suda hananay
分配工作各自去找材料
a isu tu misu haw katayda tu amikilim tuynian u uway
分配給這個人專門找黃藤
amiuway caykadadayuman kuyni u uway haw
尤其是黃藤非常的難拉又有刺
wiyni u uway sa siceka cay kaw matengteng kuyni u uway
黃藤非常的難拉
umahiniay ku uway madayum nima ku uway
黃藤長的互相交錯非常困難的拉
misukuyni u auk ci Sulda kuyni u uway hananay
被分配到找黃藤是一件苦差事
auk misu kuyni a kawaw ey tawmasa mihiya kisu
有人被分配到找竹子
mipela tiyauwayan mitudis tiya uwayan
將竹子破開將黃藤修修剪
a mamin satu tuyni wiyni tu u auk sa wiyni uawuk sa
全部將竹子黃藤都用好
awiyni kiyalu ci Kuli Kuliaw kataydakisu miauk sahiyaan nu u liling
Kuli 的工作是專門找竹子
mahahiyahiya tu kuheni tuyni u kawaw
所以他們的分配工作
manay idaw tu kuynian u auk winian ci hiya satu
有了這些材料
muawaw sa wiydatu u uli' u uli' hanay caykadadayuman a mikilim
將大家全部聚集有人蓋茅草屋
yu mahiida sa wiyni u uli' sa a tayda i caikahida u
在當時茅草
pipahabayan ku uli' yu mahida sa
一定要自己種
manay awwiyda ci Hana kumukeliday tuyniyan a mieli'
所以才會指定有人帶過去割茅草
ami litlit tu eli' hang mahida kuyda haw u uli' han kuyni
當時割茅草由Hana帶大家去
amilitlit tu uli' mahiniay u uli kuyni winian haw ci Hana kuynian
當時割茅草由Hana帶大家去
amukelid a militlit tuynian u uli'
帶領大家去割茅草
ahacica hakiya ku uli' sa amimelaw tu i tuniyan
要怎麼處理要看當下
u hacica katabaki pisanga' tuynian u luma'
要看那房子蓋多大
hang manay misayadah tu ku heni militlit
他們會斟酌要割多少茅草
militlit kuheni sa cacay a demiad tusa a demiad tulu a demiad
割茅草不是一天兩天甚至三天
litlit sa ansa tidan henay a pawalil pawali ku heni haw tulu a demiad
茅草割完還要曬
sepad a demiad cacay a lalipayan an kapah ku demiad tabaki ku cilal
有時候要曬到三四天甚至一個星期
sa a tulu a demiad kya maacak tu cinida haw maacak satu
至少三天他會慢慢的乾要看天氣
sa amibaluden henay baluden mamin mipalud sa
曬乾之後還要一捆一捆的綁起來
amimuku henay pataluma' yumahida kelakela yusayaway
還要扛回家當時並沒有牛車
a kelakela nayi kuyu kelakela sa u kulipa nay ku muli
當時沒有牛車只能用掛在竹子上拉回去沒有輪子
tengteng han idatu ku katalan yu mahida tengtengn nu katalan
當時有牛了就用牛拉回去
haw mahida kuynian mieli'ay
所以割茅草的過程就是這樣
mamin satu wiyni miuwayay tama satu nami uway cinida sa
這個之後呢開始砍黃藤
ami putuputun maypela mipela tuynian u uway
還要將一節一節的切斷剖開
usa u sapiluec tuynian u cuked atuynian ku kinulus
這些都要綁柱子啦屋頂啦
atuynian u balat haw nu uway aputunen sa amisapelapelaen nu heni
還有橫樑並用黃藤來固定綁起來切斷剖開
sapihiya tuynian u auk tuynian wiyni u uway caykadayum
有時候用竹子還有黃藤
wiynian u uway hananay wiyni u uway tanayaay tawma saansa
黃藤是很長的回到家還要處理
kiya uway sa caykahini nisakapahan tu kuynian
這個是處理好的處理過了
haw kina uway tuyniyan sa anu namakabuyu' taluma' sa antu sa
你看這麼長就要慢慢的處理
alahan patawma sa tanaya' caykadayum kuyni u uway haw sa
所以要採黃藤不容易
mamin satu kuyni
這個好了呢
awwini tu kiya u auk haw wiyniyan u mahini kuyni u uway u
就將這些黃藤
tanaya' sa pataluma' cinida sa tanaya' cinida haw
如果很長就將長度切成差不多帶回家
tatanaya' cinida sa matatilis a miputun putuputu han
如果想要多長自己決定先處理再看他要的長度
anu hacica ku kaydihan nisu putun putun han haw miputun cinidaan
如果你想要多長就一節一節的切斷
sa sapisiket tuyni mamin sa amupela amipela cinida tuynian u hiya sa
全部都處理好了開始撥開
mana amitudis tuynian amahini wiynian kuyni anipitudis haw
都處理好了還要修弄成條狀
mahida kuynian u uway hananay
黃藤到最後就是這樣
sa pakilul satu tuynian uhiya nituwamin u sasanga'an sa a
材料陸陸續續都準備好了
hang miawaw tu tuynian u mapalaway haw taynisatu apahiya tu cinida
並開始叫巫師來決定房子的方位
u wiyni u auk haw wiyda u angsi haw u angsi amin
那個竹子是用桂竹
amalcadcad ku angsi caykaw wiyda u tatabakiay adidi'ay haw la'cus
每一顆桂竹都長的大大小小不一樣
hitaen haw mihida kuyni u nu angsiay haw
我們一定要挑好的桂竹
mamin satu tuyni ain tu hakiya mahiya tu kita
這個完成之後我們換另外一個
amalingatu tu amisanga' tu luma' apatideng tu tuynian u luma' sa
要開始蓋房子了要怎麼樣把第一根柱子立起來
aha sa miawaw tu tuynian u mapalaway papimelaw aca
再次找巫師過來指點
ahican ita kuynian nipatideng tuyniyan u luma' sa
要怎樣將第一個柱子立好
u siluma'ay manay patudung miawaw tu tuynian u mapalaway
主人變叫巫師來看家屋指點
haw sa mihiya tu kuyni u mapalaway ahidan ahinin amahatini
巫師開始祈福指點這個這樣這樣那樣
sa kuyni u mapalaway haw mamin satu namibetik mahiniay a kawaw
在所有的過程巫師全部指點後
hang nitukubalucu' nu ynian u siluma'ay tuynian
就看我們屋主要怎麼決定
pasimeltu tu tuynian u sasanga'an aycuwa asi hacica katanaya'
開始分配所有的工作
hacica ku ahebal saan sa nitu kuhiya nuynian u balucu'
開始衡量大的長度寬度
nu babalaki nuynian u siluma'ay sa haw sa
屋主的長輩呢
wiyni siluma'ay sa mamin sa tu a apahiya kita saan sa
屋主人在所有的過程都做好了
wiyni u luma' nita yumukasi haw tini aca misuayaw tu cilal
做家屋古屋的時候一定面對太陽
haw kuniyay caypihiya caypatelac tu duma misahiya
這個一定是真的
misuayaw aca tu nika lemakat nuynian u cilal haw
一定要面向太陽的走向
aytida ku pana misuayaw ti cilal sa la'cus misa hiya tunu tipan
尤其是大門一定要面向太陽不能是西方
manay mahini kuyni kuyniyay nipisanga' nu mukasi sa
所以古時候的房子古屋就是這樣蓋的
wiynisatu wiynian u luma' tatenga' u luma' nu mita
現在的房子就是真正的房子
tuynian u sakahiya nu mita haw amisanga' tu tuynian u luma'
我們每一個人都希望有個我所以都會蓋房子
masanga' tuynian u katawaku namin kuyni misanga' tu mahiniay
現在的房子都用鋼筋水泥蓋起來
caykawhahiyaen caykadadayuman amaliyuh kisu mihiya tu katawaku
要蓋鋼筋水泥也不容易也要算他的坪數
mihiya tuyni misa tu sunpu mihiya tuyni u ditek haw
所有的面積坪數都要算得很精準
caypakasanga' han tu mahiniay a luma'an asasakaku
如果沒有算好可能做不起來
wiynian inaluma' tuynian cacay kaku a mihcaan amisanga'
我現在這個房子我花了一年的時間
kya masanga' aku kinaluma' mahini kuynian u aydaay a luma'
所以現在的房子要蓋
caykalecad tu nu mukasi kukay haw
真的很不容易最後我要說謝謝