muta a batikal
muta a batikal “kamu nu Ing, motorcycle ancaay motorbike”, ngangan utubay han, i Sya-kang nipangangan batili a utubay, i Cong-kow-Ta-lu u utubay han ku nipangangan, u inzing ku pasaungayay, tusa anca tulu ku bihel nu inzingay a kazizeng, nisekian tu kalamkam nu macaliway ku 50 km/h, anica nicukaymasay tu simal macaliway ku 50 ml ku nipatahkalan tu bali.
機器腳踏車（英語：motorcycle 或 motorbike），簡稱機車，在香港多稱為電單車，在中國大陸多稱為摩托車，是指由動力裝置驅動，具有兩個或三個車輪的道路機動車輛，其最高設計車速超過50 km/h，或在使用內燃機時排氣量超過50 mL。
anu micukaymas tu dingki, dingkiay nu satabakiay alalid malineng pulung katabakian tu 4 kW. hinamaazih tu pasu utumbay, taemekak a utubay, muculilay tu cayay kasaenal a zazan a utubay, lilis tuluay ku bihel a utubay atu tuluay ku bihel a utubay.
如使用電力驅動，電機的最大連續額定功率總和大於4 kW。常見形式包括普通機車、踏板機車、公路越野機車、邊三輪機車和正三輪機車等。
u paculilay tu utubay amilimad patatungus tu taikecan amikuwan tu pasayzaan, piseki hatu u tusaay ku bihel, izaw ku tuluay a bihel atu zumaay anisanga’an. zuma micidekay a utubay acunusan tu sadep a bihel, mahiniay nisekian tu mapilkihay a kazizenng, ancaay sa talin atu hitay apicukaymas a kazizenng, uzma pakabiten i tapiingan tu haku mala sindinsya tu.
機車通常通過騎乘者的重心移動配合車把控制轉向，多以兩輪設計為主流，亦有三輪及其他結構形式。部分特殊用途的機車可能增加輔助輪，如為身心障礙者設計的車輛，或用於警務與軍用任務的車輛，其車架可能附加側車廂，形成邊三輪機車。
ayza a ziday yadah ku mahicahicaay a kazizeng, duduc tu sapicukaymas atu piseyki mahapinang ku i zazanay a kazizeng “Street Bike” emekayay a utubay “Scooter” paculil tu cayay kasaenal a zazan a utubay “Off-Road Bike” sapidademec a kazizeng “mahiniay madademecay a kazizeng atu paculil tu cayay kasaenal a zazan a utubay” atu micidekay a utubay “izaw ku nilasulan tu masazumaay a nipazeng a utubay” u utubay sa u kahenulan a saculil, u saculil tu demiadmiad, i kadesdesan, u sakahenulan nu hitay atu misiwbayay a sapicukaymas.
現代機車的種類繁多，根據用途和設計可進一步細分為普通道路機車（Street Bike）、踏板機車（Scooter）、越野機車（Off-Road Bike）、賽車（如公路賽車和越野賽車）及特種用途機車（裝有特種裝備的機車）等。機車作為一種重要的代步工具，不僅在日常交通中發揮重要作用，在體育競技、軍事和商業用途中也占據一席之地。
i likisiay a kazizeng, u saayaway a tahekal ku abatikal, zikuz sa utubay. kitakitay a utubay u lalekalan sa i Aw-cow-Te-kow, Ba-kow, Ing-kow, I-ta-li a kanatalan, atu Mey-coway a Ameylika. saayaway i cibaay a utubay anisekian i 1884 a mihcaan, aIng-koway a Ay-te-ba·Pa-tele a niseykian tu sindinsya Butler Petrol Cycle.
在車輛歷史上，腳踏車首先出現，之後是機車。世界機車的發源地在歐洲德國、法國、英國、義大利等國，以及美洲的美國。第一款面向市場的機車設計是1884年，英國的愛德華·巴特勒設計的三輪機車Butler Petrol Cycle。
mahiniay a utubay nai walu hun tu limaan “466 wa” 600 cc ku cude’tay a nanum sepatay ku simal amasaungay ku inzing, uyza u Merryweather padengay lamal a kazizeng a nisanga’ nu kusi. nika uyza caay kataneng ku kalisiw nu Pa-te-le, mahiniay a utubay caay kalaheci.
這款機車由一具八分之五匹（466瓦）600 cc 水冷四行程引擎驅動，並由Merryweather消防車輛製造公司生產。但由於巴特勒沒有足夠資金，該款機車沒有得到成功。
zumaay a kazizeng nu simalay a utubay, u 1885 a mihcaan u Te-kow ku misanga’an ci Ke-te-li-pu·Tay-mu-le “Gottlieb Daimler” atu ci Wi-lyen·May-pa-he “Wilhelm Maybach” miseyki amisanga’ tu batikal “Reitwagen”. mahiniay a utubay tungusay mahiza simal tu se-sin-ce a inzing pazengen i nu kilangay tu tusaay a bihel a utubay,
另一款使用內燃機的機車，是1885年由德國發明家戈特利布·戴姆勒（Gottlieb Daimler）和威廉·邁巴赫（Wilhelm Maybach）設計並製造的騎行車（Reitwagen）。這款機車相當於將一具汽油四行程引擎裝在木製的兩輪車上，
nika caay kalecad tu itawyaay a batikal, caay pakay tukenihay a kazizeng a nayi’ ku icelang, amaniyul ku kazizeng, caay kapicukaymas tu ayaw nu 70 a mihcaan nisanga’an tu batikal, misengi tu ayazaay a batikal nu wawa, miida tu takinil tusa adidi’ay a bihel amamecel mutizeng. uyni a “utubay” caay ku tatengaay a cukaymasen, mala tatusaay a tademaw ku nisanga’ mitanam tu pasimalaynay a utumay.
但它不同於當時的自行車：不透過傾斜車輛的方式產生離心力，並使車輛轉向，完全沒有使用於70年前研製出的自行車原理，與今天的兒童自行車相仿，它依靠側面的兩隻小輪在轉向時保持直立。這輛「機車」並非用作實際用途，而只作為兩人研製內燃機的實驗載體。
nika, tusaay a kazizeng ayaw amisanga’, yadah henay ku zumaay micukaymasay tu lahuday ingzing a utubay, tyentung utubay atu simalay ingzing nu tusaay bihel a utubay. mahiniay tuluay a kasazima a kazizeng tungusay utubay, saayaway a utubay i 1769 a mihcaan Ba-kow a tademaw ci ni-ke-la·ku-niw anisanga’an, u nu lahud ingzing a utubay.
不過，在這兩款機車發明之前，還有多款使用蒸氣引擎的機車、電動機車及使用柴油引擎的二輪車。如將此三類車輛也算作機車，則第一輛機車應為1769年由法國人尼可拉斯·庫紐製造的，使用蒸氣引擎的機車。
saayaway nu misanga’any tu utubay 第一家機車製造商
[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]1894 a mihcaan, Te-koway Hildebrand & Wolfmüllemalassaayawayr mala saayaway pabinawlanay pacakay tu utubay, u saayaway anipangangan tu “Motorrad kamu nu Te-kow utubay a imin” misanga’ay nu Ing-kow Excelsior Motor Company i 1896 a mihcaan malingatu misanga’ tu nu uzipy a nisanga’an a utubay.
1894年，德國的Hildebrand & Wolfmüller成為第一款公開發售的機車，並首次被稱為「Motorrad（德語「機車」之意）」英國製造商Excelsior Motor Company於1896年開始製造一款自行研發的機車。
ayaw nu likisi palekay tu utubay, katuud ku misanga’ nu misiwbayay tu utubay makay nisumad niseykian a batikal, pacumudan tu simal. kilul tu icelang nu ingzing atu pisumad niseykian a batikal, kalamkam satu a yadah ku nisanga’an tu utubay. namahiza, saayaw i 19 se-ci katuud ku niseyki misanga’ay tu utubay, patinaku ci Ke-te-li-pu·Taymu-le,Wi-lyen·May-pa-he, malingatu migingkiw misanga’ tu kazizeng.
在機車發展歷史的早期，不少自行車製造商都透過改造自家的自行車設計，以便於裝上內燃機。隨著引擎馬力的加強及自行車設計的改變，機車製造商數量激增。同時，不少原先於19世紀研製機車的人士，例如戈特利布·戴姆勒、威廉·邁巴赫，大多開始研製汽車。
1903 a mihcaan, Ameylika misanga’ay tu utubai ci Ha-lye·Tay-wi-sen “Harley Davidson” a nipatizeng, amalingatu misanga’ tu utubay. katukuh ayaw nu kalepacaw, u satabakiay nu misanga’ay tu utubay i kitakit u “In- ti-an” “Indian” a kusi, paymihcaan macaliway ku 20,000 ku nisanga’an tu utubay.
1903年，美國機車製造商哈雷·戴維森（Harley Davidson）成立，並開始製造機車。直至一戰前夕，世界上最大的機車製造商為「印第安」（Indian）公司，每年生產超過20,000輛機車。
saayaway kalepacaw nu kitakit 第一次世界大戰
[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]kalepacawan, kalepacawan u pakatinengay ku utubay, Ow-cow a kasakanatal a hitay u utubay ku cukaymasan, muliyaw a kalamkam macunus ku nipisanga’ tu utubay. kalepacawan a supay haymaw sa namakasubayu mala u pakautubayay tu.
一戰期間，由於戰爭中機車在前線通訊上作用極大，歐洲各國軍方對機車的需求增大，機車產量再次激增。戰場上的情報員逐漸從騎馬轉為騎機車。
Ameylika ha-lye utubay a kusi nisanga’an a utubay, 50% pasen ku sakalepacaw a tuud. Ing-koway a kay-syen kusi i kalepacawan pasayza tuluay a kanatal matatelek a pacakay macaliway ku 30,000 ku H a utubay. H a utubay mitupin tu 499cc “30.5cu in” cacayay a kang cu’det bali se-sin-cen a ingzing, zikuz a bihel u satelec ku pasaungayay. uyni nu kay-syen kusiay caay picukaymas tu batikal niemekanay a utubay. H a utubay u saayaway nu ayzaay a utubay.
美國哈雷機車公司生產的機車中，有50%為戰需品。英國的凱旋公司在戰爭期間向三國協約售出超過30,000輛H型機車。H型機車搭載499 cc（30.5 cu in）單缸風冷式四行程引擎，後輪由皮帶帶動。這也是凱旋公司款不使用自行車踏板的機車。H型機車通常被認為是第一款現代機車。
malalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan
[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]- 中文維基百科 : 機器腳踏車
- https://zh.wikipedia.org/zh-tw/%E6%91%A9%E6%89%98%E8%BB%8A