nikalpacaw nu ahuhan 2001 a mihcaan katukuh 2021 a mihcaan

nikalpacaw nu ahuhan 2001 a mihcaan katukuh 2021 a mihcaan 阿富汗戰爭 (2001年—2021年)

nikalpacaw nu ahuhan naw amilika ku mukeliday u amisay a bayu nu masakaputay a cabay pallulungen malahitay , 阿富汗戰爭是以美國帶領北大西洋公約組織等盟友組成的聯軍，amudakep ci awsama.pinlatenan kyu micumud i ahuhan , ahuhan atu kayta a masakaputay atu dalipan mabakuhac kyu malpacaw . 以逮捕奧薩瑪·賓·拉登為理由入侵阿富汗，與阿富汗蓋達組織和塔利班爆發的一場戰爭。u heni malpacaw nay i 2001 a mihcaan katukuh 2021 a mihcaan , katukuh ayda u amilika ku matenesay a nikal pacaw .雙方交戰期自2001年持續至2021年，為至今為止美國軍隊參戰時間最長的戰爭。nu sayaway a nikalpacaw sa namakayni i siwa cayca akawaw mayduh a paculi , kyu pamata tu 21a siki nusayaway a nu amilika mibelihay tu makatalay a nikalpacaw ku lingatu .戰事始於美國對九一一事件的報復行動，亦標誌著21世紀初美軍一系列反恐戰爭的開始。sayaway nu amisan masakaputay a hitay u sapamata nuheni sa a mudakep ci awsama. Pinlaten a masakaputay . amibakin tu dalipan maydih miedap , hani pibanang han tu makatalau ku sapamata nu heni . 最初北約聯軍的目的是逮捕奧薩瑪·賓·拉登等蓋達組織成員，並懲罰塔利班對其的支援，其後進行清除恐怖主義的目標。u amilika atu amisay a hitay makakaput nukusiw tu ke-pul , a mubelin tu dalipan a tabakiay a kanatal , palekal tu tahinaay a binacadan palekal tu mapulungay a sapikuwan , 美國及北約聯軍閃電攻下喀布爾、推翻塔利班之大公國後，扶植少數民族派系建立共和政體，malingatupalekal patideng muhalhal misakapah tu mahiniay micidekay a nipidateng a punu’ , amusumad ti ahuhan u nu mukasiay a kanatal , ngay milihida tu duma a sayku nu kanatal .並開始重建，期待能夠扭轉極端思想武裝頭腦，改造阿富汗為世俗國家，令其加入國際社會。

namahida sa u pulung nu hutay tusa tu bataan tu , nika katuud henay ku heni i ahuhan a hitay , u dalipan micumud kuheni i buyubuyu’an maydih matenes a milepacaw , 然而聯軍於此後20年間，仍在阿富汗維持大量駐軍，塔利班轉入長征山區打持久戰，miedap tu nu binawla a hitay paayaw tu itiniay a hitay ubimikuwang , u pulung nu siyhu atu hitay sipakayni amin i misawacuay , 為支援應對頻繁發動的游擊與特務襲擊，共和政府精力都放在清剿匪徒上，u binawlan onayay ku nikaalan tu haykiw tu cancanan nu sapilacul a sapatanektek , uaydaay a lalangawan atu sapalangaw mahaymaw ku sapalangaw , sapilinlaku tu hekal I buyubuyu’an utiih mikuwan utiih tu ,人民沒有從扶貧中得到經濟基礎，現代化與教育的進度十分緩慢，此外連綿的山區加深了管理難度，u mapulungay a hitay atu siyhu misuayaw tu maanubay, mukanay tu duku atu sakalihay cay kakapah inayay tu ku balucu , mangaleb sakay bunawlan .讓聯軍與中央政府面對貪腐、毒品與治安問題力不從心，加劇了民怨。

namakayca ku sakalingatu 導火線

2000 a mihcaan 12 a bulad , u mapulungay a kanatal ya an-li-huy milunguc tu dalipan maydih a papacabay mudiput tu kayta a masakaputay nu tapang ci pin.laten tayda i amilika sakatulua kanatal , 2000年12月，聯合國安理會要求塔利班移送其庇護的蓋達組織首領賓·拉登到美國或第三國，itawya 1998 a mihcaan u tase nu amilika mabakuhac amukukesu tu henian , edeben nu heni ku a huhan nu aecawan nu hitay , anu caay saebetan nu heni sa ku kamu .以就1998年美國大使館爆炸案起訴他，並關閉阿富汗境內所有武裝訓練營，否則將對其制裁。

Yi-la-ke u heni tu malpacaw , mutudu tu 2011 a mihcaan nu amilika amiliyas i yi-la-ke nadikudan sa , nu dumaan a yilake nu kesenni a masakaputay atu senni nu yiselan a sakatalawan a masakaputay nu yiselan a kanatal atu nu yilake a siyhu nu laad a malpacaw . 伊拉克內戰 指的是2011年美軍撤離伊拉克之後，其他伊拉克遜尼派武裝組織以及遜尼派伊斯蘭恐怖主義組織伊斯蘭國與伊拉克政府之間的戰爭。

2011 a mihcaan katukuh 2013 I tawya , hina sasuada atu yilake seni a masakaputay hina mukelid tu binaelan atu tapang nu seyi a masakaputay mukeliday nu yilake a siyhu ku situngusay .2011年至2013年期間，衝突以其他伊拉克遜尼派武裝組織襲擊什葉派群眾和什葉派領導下的伊拉克政府為主。2024 a mihcaan misatabaku a malpacaw , yiselan a kanatal u sikuwangay i cay a bulad kusiwen nuheni ku niseni a masakaputay bakudangan ku tukay huyliciy .2014年內戰擴大，伊斯蘭國武裝分子於1月初攻佔了以遜尼派為多數的城市費盧傑。6ay a bulad nikallepacaw malalid ku walian nu yilake mimin kinaitiniay .6月時戰火更波及伊拉克北部和中部大部份地區。

Yiselan a kanatalsa pina a demiad malekeb mamin kya amisan nu yulake malekeb , pasu sakatusa nu yilake a tukay musul, tini tebanay atukay tikelite atu amisan a tukay taahuwa itiniay mausaw , micumud tu i paketa .伊斯蘭國在短短幾星期內便攻陷了伊拉克北部大片地區，包括伊拉克第二大城市摩蘇爾、中部大城提克里特和北部城市塔阿法在內的數個伊拉克城市，並進迫首都巴格達。u binawlan nu yilake namakayni kalpacaw milakalak ku milakalakay malaliwasak inayay tu kukitidaan naming , u cancanan nu mukasiay a tuud atu maysuputamiya a nisubelid tunu mukasi a tuud nikitidaan mamin makusiw nu lacu inayaytu .數百萬伊拉克人因戰火而流離失所，文物及美索不達米亞文明的遺址不少亦遭到摧毀。