nisanga’an nu tademaw a Wi-sin
nisanga’an nu tademaw a Wi-sin 人造衛星
kakaliman:
[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]
nisanga’an nu tademaw a Wi-sin “kamu nu Ing, Satellite”, i cayayay tu pisanga’ tu zumaay pangangan han tu Wiy-sin, u nisanga’an nu tademaw tay-kung mitupinay, u sayadahay ku mahiniay. Wi-sin nisanga’an nu tademaw a Wi-sin mtupnay taykungsu mahiniay mitupinay tu lamal bucul, tay-kung-su patelik katukuh i tay-kungan, mahiniay u layanay a wi-sin mlecad mitaliyuk tu ti-ciw anucaay nuzuma malinengay a bucac.
人造衛星（英語：Satellite），在不產生歧義的情況下亦稱衛星，是由人類建造的一種太空載具，也是數量最多的一種。人造衛星以太空飛行載具如運載火箭、太空梭等發射到太空中，像天然衛星一樣環繞地球或其它行星運行。
nilaculan:
[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]
pakatinengay a Wi-sin uyza i zazanay nu ti-ciw, pipazeng tu Wi-sin, mala u i sasaay a telay atu pahusuay a sapakatineng a misiwkay. kanahatu sapatineng a Wi-sia talakaw ku aca, nika ayadah ku sapatayza tu sakatinengan, saca acaay paacaen ku sapazengan, saaca sakay tanaya’ ku laed a sapayayza u caay katekes ku aca, zayhan cacay ku sapakatineng a Wiy-sin u sapatinak a kitizaan tabaki, tulu dada ku sapakatineng a win-sin u matahepuay tu hamin nu kitakit. sapakatineng a win-sin caay ku lihalay dada’, malaplap tu Tay-kung mabiyalaw tu tatuni’
通訊衛星就是在地球軌道上，放置衛星，以作為地面微波與廣播站間的通訊媒介。雖然通訊衛星的造價很高，但由於能傳輸大量的資訊，而且免除架設的費用，因此對於長距離的傳輸仍是最普遍與最經濟的方法；因為一個通訊衛星所傳播的地域相當的大，只要三個通訊衛星就能涵蓋地球上大部分的地域。人造衛星除了自身具備的功能以外，也衍伸出太空垃圾的隱憂。
nisanga’an nu tademaw a Wi-sin u situpinay “payload” atu kitizaan a wiy-sin. mitupin uyza nu pabesutay maazih kuyni a Wi-sin u sakipitaduay acaay migingkiw tu canacan a kikay. kitizan nu Wiy-sin uyni u nitupinan a aca nu micukelay akapah ku kawaw akapah amin. kukamu kitizaan nu Wi-sin aniseyki izaw k uku demiad hatu u tanektekay, i ayaw nu kutay nu ziday a didi’ ku nisumadan.
人造衛星一般由酬載（payload）和衛星平台。酬載是指為了直接實現該衛星的應用目的或者科研任務各種儀器設備。衛星平台則是用於支持酬載正常工作的所有保障系統的總成。一般來說衛星平台的設計在一段時期內都是相對穩定的，在升級換代前只會做小幅改良。
tatungusay ku nisanga’, zuma Wiy-sin a kitizaan taneng miduduc tupuen tu canacanan anitupinan. patinaku Cang-e-i-haw atu al-haw Wiy-sin u picukaymas hatu sawali manah tulu banggu a Wiy-sin kitizaan, nika kakuniza sa kuheni a tupinan nu pitupinay u cayay ka lecad.
．mitupinay tu “kasazuma nu Wi-sin u cayay kaleca, kapulungan izaw ku.
．sakay helal syasinki.
．malikatay bunac syasinki.
．tanengay akacawen mitupin.
．aenengan nu Wi-sin “tanengan mitupin pawapen tu hekalay atu nalimaan, pasu”,
．mikawaway.
．mikuwan tu akuti’.
．mikuwan tu wayway atu zazan.
．sapiazih.
．sapikuwan.
．mikilul mikinsa.
．sapatungus tu dingki.
．pananukas. “pananukasay a Wi-sin”
．aenengan nu Wi-sin.
只要功能合適，某一種衛星平台可以根據需要搭載各種各樣的酬載。例如嫦娥一號和二號衛星使用的都是東方紅三號衛星平台，但它們各自搭載的酬載則是不一樣的。衛星平台又分為多個子系統：
· 有效酬載（不同類型衛星均不同，共同的有：）
· 對地相機
· 恆星相機
· 搭載的有效酬載
· 衛星平台（為有效酬載的操作提供環境及技術條件，包括：）
· 服務系統
· 熱控分系統
· 姿態和軌道控制分系統
· 程序控制分系統
· 遙測分系統
· 遙控分系統
· 跟蹤和測試分系統
· 供配電分系統
· 返回分系統（限於返回式衛星）
· 衛星結構平台
nisanga’an nu tademaw a Wi-sin pawapen tu dingkiay amisanga’ tu cu’det人造衛星供電子系統製冷
hamin nu nisanga’an nu tademaw mikitadu tu tay-yang-neng pawape tu dingki, izaw ku nu zumaay micukaymas tu paedilan malecaday akuti’ a kikay a pawapen tu dingki a kikay. zayhan caay kalalid asa u tademaw ku midamaay, nisanga’an nu tademaw a Wi-sin xpawapen tu din gkian mikitadu tu akut’ nudingki a padingki atu sapiwaw atu sapikuwan, u likat nu cilal sapad dingki ku niseykian a micukaymas. Duduc tu Ma-sen-li-kung sye-yenay a Tang-swang atu Cuy-se-haw-s a acawa patahkal tu “Tang- Cuy-se-haw-s a nizatengan”,
大部分人造衛星採用太陽能板提供電源，也有部分使用放射性同位素熱電機供電。因為無法長期人為維護，人造衛星的供電系統常採用熱電發電器與核反應爐、光伏電板組合使用的設計方式。根據麻省理工學院的唐爽和崔瑟豪斯夫人提出的「唐-崔瑟豪斯理論」，
patalakaw tu dingki-caay katatunggus ku buhang, micunus nguhab, palalecad tu lilis u kawaw hatu i pan-taw-ti a zayliw a patalakaw tu akuti’ nu dingki a sapadingki a zayliw kalamakam masumad ku dingki. hinasikunuy tu zeyliw na-mi-hwa, nika tatungus sa micukaymas tu adidi’ nu dingki sapadingki a zayliw.
提高電子-空穴的非對稱性、增加有效帶隙、帶邊對齊等方法在大多數半導體材料中均可以提高熱電發電材料系統的能源轉換率。通常也可附件材料納米化的方法，但該方法更適合運用於低載流子濃度的熱電發電材料體系。