pasubana'ay tu mula'ay a wawa sa tu i kiwkay a igi
ci Tipus ku ngangan naku
我的名字是Tipus
micuda tu kaku tu adidi'ay a hiya a cacudadan sa
我在讀小學的時候
misucukiw tu kami sa ahica nayi ku pasu nu
小學畢業後無奈沒錢
babalaki mangalay amacakat ku nipicuda
老人家希望我們能夠多讀一點書
nu maku sa nayi ku sapatahekal nu babalaki tu
當時老人家沒有錢供我讀書
paysu sa ida kunu kiwkay a cacudadan
沒錢當時有教會的學校
u pasubanaay tu wawa sa a idaw aca ku nu kiwkay
當時有一個教會真說有幼教課程
a cacudadan u pasubanaay tu wawa
有一個學校專門教小朋友的
saan ku bukesi sa micuda satu kaku
當時是一個牧師說的
i 芥菜總會基督教的教會
再芥菜總會基督教的教會
sa micuda kami tida sa tusa a mihcan
我們在這裡唸了兩年的書
cacay a mihcaan sa minanam pasubana'
花一年的時間到教會實習
minanam pasubana' i kiwkay
在教會裡試著教學
pasubana' tu wawa sa mamin sa tu kami sa
在那裡教小朋友後來呢
misucukiw tu kami sa i kiwkay I kiwkay kami
我們就畢業了分發到教會
pasubana' tu wawa sa tu ikiwkay kaku pasubana'
我變在教會教小朋友
tu wawa sa matenes kaku sepat amihcaan
我教幼兒有4年
siacawa hang pangcah amin u pancah amin
後來就結婚嫁人了全部都是原住民
u Sakidaya Sakidaya namin kiya wawa namin
大部分都是撒奇萊雅族的小朋友
cayyamin pitengil ahican saw
大部分都很調皮怎麼辦呢
idatu ku taywan pahiyaay taydaay micudad
這時候也有閩南人的小朋友
malalamel isaw hang mahida kuy daan
跟原住民的小孩混在一起
ni pakungku aku tu sakacakat nu maku a pasubana'
我的故事講這裡當時我也想要升級
tu hiya tu wawa
教小朋友的技巧
pangcah sa cay pitengil ku pangcah
原住民的小孩特別的調皮
lebulebut sa sakamun sa nayi ku itangilaay
一直跳來跳去讀來動去沒有耳朵
sa u taywan taway han naku haw
當時閩南的小朋友
u taywan sa manuneng tu isaw ku taywan
閩南的小朋友比較聽話
ahican tu ayda anukakemet nu balucu'
有時候我們還是悶著心
nu mita apasubana' tu hiya tu wawa nu pangcah
真的很調皮回到家
hang sa caypitengil taluma' sakamun
我們跟他的父母親說他說打他沒關係啦
ta kuyna atu wama sa payawan tiiktiik han
他的爸爸媽媽說沒關係但我們沒有這麼想
saan ku kuyna atu wama cay kahiya ku balucu'
畢竟這些小孩不並不是我們想像的那樣
ita mutiik cay kawaw nu mita sa adadakubalucu'
畢竟我們的小孩我們也會心痛
sa mutiik tu isaw ahican tu hang caypitengi haw
當然不聽話我們還是要打
caay pitengil ku wawa nu Sakidaya
撒奇萊雅族的小朋友特別調皮
malecad tu tubalucu' nu mita
我們的想法是不一樣的
amu pasubanaay nu mita tu akamu
用我們自己的族語
mihiya u nu hulam ku kamu sa
我們教他們也是用國語說
palalamel haniyam saw ahican tu wawa sa
我們也是混合著說
mitengil tu kamu nu babalaki kiyami haw
因為孩子回家還要跟父母親溝通
mina hanu pangcahen tu kyu matineng
我們還是用族語跟他們溝通
ku naayaway a wawa musakamu tu Sakidaya
以前的小孩會講撒奇萊雅族的語言
sa alahican sakamuen niyam tunu pangcah
有時候我們用原住民的語言
pasubana' hang sa u tayway ahican saw ku taywan
當時閩南的我們也一起教
hiyaan tu niyam musakamu sa papisalukiyawen
我有教他們跳舞
kuyniyan unu pangcah sa mihida u milalikiday
教原住民的豐年祭的舞
ahican tu saw hang u pangcah hanany
怎麼辦呢原住民呀
ahicatu caykaw lalikid sa alahican sa
豐年記得我一定要教
pasubana'an niyam misalukuyaw tu nu pangcah
也教他們其他的舞蹈
tanu namuh saan ku wawa hang
小孩子學的非常的高興
yu cay pitengil hica han tu
那些不聽話的怎麼辦
ahican tusaw matawa tusaw malinges tuway
能怎麼辦我們又好氣又好笑
hiya han tu nu niyam papatideng mihiya
後來讓他們罰站
ahican tu adada tu kubalucu' mahiya ku wawa
我們也很心痛能怎麼辦呢
aycan sa anu hiyaen kyami ku wawa kymi haw
如果孩子我們很嚴厲的對待
anu cay pitengil sa abibi han miapuh
如果不聽話我會抱抱他們
sa mahiya tu ku wawa masupay tu ku balucu'
小孩子抱抱被安慰我們感覺也舒服
ku wawa anu hiyaen nita ku idaw ku 愛 han
小孩子還是需要我們大人的愛
nu hulam haw sa kyu mahiya tu kuwawa
我們用國語小孩也聽懂
manamuh tu sa haymaw han niyam aci Dungi
如果我和Dungi 慢慢的安慰
hang mihiya mipapa haw mipapa miabibi
我們會拍拍他們的背還有抱抱
u dadiw sa musakamu tu cancanan haw
唱歌啦說故事啦
yu pasubana' tu wawa sa pasubana'en niyam tu
叫小孩的同時我們也教他們
dadiw mudadiw tu isaw misalukiyaw
唱歌啦跳舞啦
mikulit alahican sa pasubanaen niyam tu
有時候我們也教他們畫畫
miyalakami tu lami' pasubana' ucanan kuyni
我們會拿一些菜教他們這是什麼菜
ucanan kuyni saan hang sa kiya matineng tu
教他們一些讓他們認識菜的名稱
ngangan nu lami' nu mita yu u hiya henay
是的我們也很多種菜
nipasubanaan niyam a wawa haw matineng namin
我們叫他們一遍他們就會了
musakamu tunu pangcah hang sa
我們用族語跟他們說
matineng mimelaw tu lami' wicana kuyniyan
他們也看懂這是什麼菜
wicana kuyniyan saan hang sa kiya matineng
我問他們這是什麼他們也都懂
tu ngangan nu lami ' nu mita kyu yu henai
年菜的名稱他們都知
pasubanaan niyam awawa haw matinenh
我們教過的小孩他們都懂得
namin musakamu tunu pangcah hang
他們全部講族語
sa matinen mimelaw tu lami' wicanan kuyniyan
他們也看懂這個菜叫什麼
wicanan kuyniyan saan ku naayaway
以前的菜這叫什麼
nipasubanaan niyam awawa sa matineng isaw
我們交過的小孩他們都懂
kuhiya matineng tu ayda ku wawa mihiya sa
大部分的小孩都懂
anu mihiyaay tuway u 40年 caay enemay a bataan
以前大概40年後不60年
ahiya amihcaan sa 出生的 nilecuhan
那個年代出生的
hang cay tu katineng tu pangcah
就不太會講族語
ku nuhiyaay hang nayi tu mhiya tu caytu
大概就不太會唉呀
kasikul nu babalaki micuda tuwaca
因為老人家沒辦法兼顧到
ku wawa kiyami hang hang
因為小孩叫他都說好好
yu mahida henay micuda kami laecus musakamu
在我們讀小學的時候
tunu pangcah sa nunu mitaan sa laecus musakamu
我們都不能講方言
anu musakamu kita tunu hulam nu pangcah sa
如果我們講方言
tiiken tu kiyam nu naayaway sakiyami haw
那個老師一定會打我們
hang sa hulaken tu ku pancu tiiken ku menah
把褲子脫掉打屁股
masadadel tuway tu hang kunitiikan nu sinsi sa
結果被打的一條一條的看得一清二楚
aydaay sa caytu pisakamu tunu pangcah kiyami
所以現在的小孩很少說族語
hang sa ayda sa saicelang isaw nu wawa
現在有這個力量教小孩
hang muwalatunu naayawa tu ni kahiya ka
我們會記取過去的
a kamu malawpes tu kukamu hang malawpes
現在語言會消失
ku kamuwiytasa maliyuh tu ku wawa
現在小孩不會講族語
musakamu ayda ku wawa kiyamiha
現在的小孩在講啊
malecad tuyda misausiyay a maliyuh anu mahica
好像在念書一樣在學唸經一樣
kiya sulit nu cudad sa hidaen tuway misakamu
所以我們要鼓勵現在的小孩
hang sa hatidatu matukuh tu haw kukay
是的我人生的過程就講到這裡謝謝
訪談對象
林玉葉 Tipus
生日：
訪談地點：花蓮縣花蓮市達固部灣撒固兒部落