Maolin

makayzaay i Wikipitiya
跳至導覽 跳至搜尋

Maolin (Hulam a sulit: 茂林區)a sakuwan ku Kaohsiung. kumud nu kalesakan, 241.39 km². (kalesakan nu lin-pan-ti(林班地) 109.93 km², kalesakan nu paw-liw-ti(保留地) 40.14 km²), u kasabinawlan, 1,896 ku tademaw. u kasalumaluma’ sa, 581 ku luma’. ilabu nu kasaniyazu’ nu siyang(鄉) sa, 1,797 ku yincumin a tademaw. u kasabinawlan, pakalatu 95%(Rukai) ku kasabinawlan. u Rukai ku sakalaniyazu’.

nikasa niyadu (部落)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

Maolin mala 3 a cuwen(村) atu 3 ku niyazu’. tina tulu a niyazu’sa, Teldreka(茂林部落), 'Oponoho(萬山部落), Kungadavane(多納部落).茂林區(茂林魯凱語:Teldreka)是中華民國高雄市的一個市轄區,位於高雄市東北半葉東南端,北臨桃源區,西鄰六龜區、臺灣省屏東縣高樹鄉,東鄰臺灣省臺東縣延平鄉,南接臺灣省屏東縣三地門鄉、霧台鄉。

茂林區 (Maolin)(茂林魯凱語:Teldreka)u Cunhau-minkuo Takaw nu cacaya a secia niyadu, itida i Takaw nu wali amisan nu pangkiw a papahan nu wali timulan aniyaduan, amisan miapi tu Tawyun a niyaduan, nutipan sibiyaw tu liwkuy niyaduan, Tawan-sen Pindun-kin Kawsu’sin, waliyan sibiyaw tu Tawan-sen Tadun-kin inpin sin, tmulan mitules tu Tawan-sen Pindun-kin Sandi-min sin, Wutay sin.

區內人口僅1.9千人,為全台人口最少的市轄區,亦為台灣本島人口最少的三級行政區。茂林區係直轄市山地原住民區,為具有公法人地位的地方自治團體,下有萬山里、多納里、茂林里三里。

niyaduay a tademaw cacay a malebut idaw ku siwa a tademawan, u saadidiay nu pulung nu Tawan saadidiay a Sesia niyadu’an, u saadidiay nu Tawan subalan nu saadidiay a saka tulu nu sinsen niyadu’. Maolin niyadu han u cesiase’nu yungcumin nu kitidaan, idaway nu kunfu a tademawan a siidaay nu niyaduay a kapulungan a masakaputay, isasa han idaw ku Wansan-li, Duna-li, Maulin-li tulu a naniyaduan.[1]

likisi (歷史)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

茂林區原為台灣原住民魯凱族萬山社、多納社、瑪雅社的居住地,北臨馬里山布農族,東臨內本鹿布農族,南為拉瓦爾亞族的排灣族部落。

Maolin niyaduan naw nu Tawan yungcumin lukay binacadan Wansan-se, Duna-se, Maya-se aenengan aniyaduan, amisan madadapi tu Mali buyu a bunun nu wa binacadan, waliyan midadapi tu ilabuay nu Penlu’ bunun a binacadan, timul han u Layaeya binacadan a paywan binacadan a niyaduan.

日治初期,此地原住民因不堪日本人的統治,因而聯合各社族人起而反抗,雖然殺死多名日警,但山刀及弓箭終究難敵槍砲,在日軍優勢的火力下,各社原住民被迫投降。

mah’ka taytayni ku Dipun, niyaduay a yungcumin caay pakadungdung tuni pikuwanan nu Dipun, sisa mapulung ku niyaduay a binacadan a tademaw paculi miwawies tu Dipun, amica kuni kayadah nuni patayan tu kincal nu Dipun, nika u bakan atu pana’ ku sapaculi nu yuncumin caay tu pakabilu tusi kuwangay a Dipunan, u hitay nu Dipun usikuwanngan, sisa payniyaduay a yungcimin mikusang satu.

此次事件被日本稱為「屯子役」,便沿用屯子的原音「多納」為此地地名,在1920年的地方改制中則劃歸高雄州旗山郡管轄。

nina kawaw hantu pangangan han nu Dipun tu “Tuncei” (屯子役) sangangan hantu tu Tuncei a ngalngal u “Duna” (多納) han a niyaduay a ngangan. itini i cacay a malebut siwa a lasubu tusa a bataan a mihcaan a niyaduan sumad han pasayda i nu Takaw-cuo cisan (高雄州旗山) a niyadu’ han anipikuwan.

戰後初期沿用原名,設置多納鄉,因1956年曾獲得全省造林比賽優勝,1957年12月1日改為茂林鄉,瑪雅村也同時更名茂林村。

tuhedek a malepacaw kilusatu kuydaan a ngangan, patidengsa tu Duna niyadu’, nai cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw ku enem a mihcaan nama sasedsed tunu pulung nu Tawan tuni palumaan tu kilang han u sakakaay kunu heni, cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw ku pitu a mihcaan sabaw tusa a bulad cacay a demian sumad han tu Maolin-sin, Maya niyaduan idawyatu amisumad tu Maolin niyadu’han. 

2010年3月4日時,茂林鄉發生2010年高雄地震,規模6.4,是高雄所紀錄過的最大地震。

tusa a malebut cacay a bataan a mihcaan tulu a bulad sepat a demiadsa, Maolin niyadu’ an tawya a mihcaan tabaki ku lelen enem tin sepat ku sasulitan nu lelenan, u Takaw anikilukan satabakiya nu lelenan sa.

區內居民以台灣原住民魯凱族為主,但所轄三里族語互異(多納語Thakongadavane,萬山語'Oponoho,茂林語Teldreka),此魯凱語群的三種族語均指定為本區地方通行語。

nina niyaduay a tademaw u Tawan yungcumin Lukay binacadan ku angangan. nika nina tuluway a niyaduay a kamu nuheni caay namin kalecad kuna kamuwan nuheni (多納語Thakongadavane,萬山語'Oponoho,茂林語Teldreka),nina tuluay a Lukay binacadan a kamu patudu’han u niyaduay a sakalalecad nu   kamuwan sa.

具有豐富的自然生態、觀光資源及獨特的文化特色,政府遂於2001年12月正式成立茂林國家風景區,成為台灣著名的觀光勝地。

idaw ku matatungusay a pakunida hananay a aidangan, aaidangan atu micidekay nu lalangawan, sihu hantu itini i tusa a malebut idaw ku cacay a mihcaan sabuw tu tusa a bulad patideng tu tatengaay a Maolin kuociw aidangan a niyadu’, mala Tawan nu saka singanganay a tataydaan a midang.[2]

masa kimulmulay sasilsilan nu nanum (紫蝶翩翩 曲流環丘)

茂林區位處中央山脈南麓,海拔從230公尺到2700公尺不等,氣候屬典型的亞熱帶及溫帶雨林型氣候,濁口溪蜿蜒流貫區境。

Maolin niyaduan itida i Cunyan-sanmay isasa’ nu satimulan, talakaw han namaka tusa a lasubu tulu a bataan a kunce katukuh i tusa a malebut pitu a lasubu a pina nu kunce, demiad nuheni han caay kaw calelesay a demiad atu kala dihedihekuwan nu kala sapisapian a demiad, Cuko sawac masa nganguwnganguw kunisilsil nu nanum pasayda i niyadu’kuni pisilsil.  

高山峻嶺的山景精采絕倫,獨特的環流丘、峽谷飛瀑切割地形成為本區之特殊景觀,且動植物資源豐富多元,可以欣賞數十萬隻的紫斑蝶棲息於茂林山谷的奇景。

talakaw nu buyu a bangcal nu aadihan, kupicidekan nu masa kimulmulay a enalay nu sasaay a buyu, numaka pabaway nikahetikan nu silsil a cascas mahida ni pelaan nu kapicidekan a aadihan tu aidangan, yadah ku aadupan atu mahicaay a kilangkilangan, taneng miadih tu cacay a bataan nu emangay a kiyukiyuwan a kitidaan nu adipapang itida i Maolin tepadtepadan nu masahicaay a aadihan tu dihep aadihan.

悠遊於生態步道間,欣賞翩翩飛舞的世界級越冬型蝶谷奇觀,由於茂林主要為魯凱族部落之一。

hamaw sa muculil i aaidangan, miadih tu mabahelay nu adipapang a kitakit amilakuytay tu kasienawan nu masadihepay a mahicaay nu adipapang aadihan, sisa Maolin u angangan hna u Lukay a binacadan han.    

原民的神話傳說、特有的石板建築、精緻的傳統工藝、高大壯觀的吊橋、各式熱鬧的祭典、在地的傳統美食,更增添區內文化旅遊的豐富度。

nanu tawyaay a nakamuwan, picidekan nu dihepicay a sasangaan tu luma’a ba’tu, kapahay a nalimaan nisangaan, talakaw bangcal nu mapacacuyay a kayakay, masa kalimulakan nu lisin, niyaduay a kakanen, micunus tu niyaduay a saka silaculan nu lalangawan a tataydaan amidang.[3]

aidangan觀光[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

目前茂林國家風景區轄區範圍函括高雄市桃源區、六龜區、茂林區及屏東縣三地門鄉、霧台鄉、瑪家鄉等六個鄉鎮,從奇特地形、溫泉景觀、原住民人文風情、各式動靜態活動等,鄉鎮特色皆不同!

aydaay nu Maolin kuociw aaidangan uliyud nida makatukuh i Takaw-se Tawyun kakitidaan, liwkuy kakitidaan, Maolin kakitidaan atu Pindun-kin Sandi-min-sin, Wu-tay-sin, Ma-ciw-sin, nina enem a niyadu’an, namaka mahicaay a wayway nu kitidaan, Wuncun a aaidangan, u kapah a sacabayan nu wayway nu yuncumin, nu saka caay naming kalecad nu kakawawan, niyadu’a wayway caay namin kalecad ku kakawaw.

高屏溪上游之荖濃溪、濁口溪流域,橫跨高雄市六龜區,茂林區及屏東縣三地門鄉,區內有寶來、不老溫泉,龍頭山、蛇頭山環流丘地形及十八羅漢山地景保護區,另有原住民魯凱族群文化石板屋等人文景觀及六龜區觀光農特產品「黑鑽石蓮霧」「金煌芒果」,構成本區極為多樣性觀光遊憩資源。

Takaw Pindun sawac nu pabawan a Law-nun sawac, Cuo-ko nika silsilan a sawac, milakuyd tu Takaw-se Liu-kuy kitidaan, Maolin kitidaan atu Pin-tun kin Santi-men niyadu’ , ilabu nu kitidaan idaw ku Pawlay, Pulaw-wuncun, Luntuo-san, setuo-san masa kimulmulay a masa tepaday a masa enalay a kitidaan atu sabaw walu a Luohan-santi dadiputan a niyaduan, duma satu idaw kunu Lukay binacadan a lalangawan nu nisangaan tunu dihepicay a ba’tu nuluma’atu aadihan nu mahicaay numi sakakaway a tademaw atu liwkuy nikaliwmahan a nilaculan tu “ linbu’ manggu, mala sayadahay nu aaidangan nu kataydaan.[4]

Li-na-li aidangan nu papalitaan tu aadihan (禮納里遊客中心)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

館內設有無障礙旅遊諮詢服務櫃檯、多媒體室、哺乳室、漂書站以及智慧型設備充電等服務設施。

u luma’nu aaidangan nu papalitaan ulabu han idaw ku naiay mikawaay tu cacumudan a papalitaan a kitidaan, taneng miadih tu kacudu, papacucuwan tu lutungay, aadihan tu cudad atu tannaw papacucukan tu kainaian nu telay a dingwa.

由於地處欣賞屏東平原視野極佳之處,遊客可以登上2樓環顧四周景緻的山林、觀看夕陽餘暉的落日、遠眺斜張橋及高雄85大樓。

nina kitidaan miadih tu namaka Pintungay ahebalay a bangcalay aadihan, nu taydaay a midang taneng tapabaw i saka tusa a tunduh miadih tu saka ahebalay nu kilakilangan, miadih tunika tahcelem nu cilal, pasa bataden kuni piadih maadih ku makilitay a kayakay atu satalakaway nu Takaw walu a bataan idaw ku lima a satalakaway nunika tungduh nu luma’.[5]

namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

  • Paykanatalay a pu Lumaluma'an a se kitakit kalunasulitan atu palatuh wang-can內政部戶政司全球資訊網
  • pancahay (原住民族委員會) kitakit nalunasulitan atu palatuh wang-can pulung sausi nalunasulitan原住民族委員會全球資訊網統計資料
  • 中文維基-茂林區:https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%8C%82%E6%9E%97%E5%8D%80
  • https://www.maolin-nsa.gov.tw/03000027.html
  • https://www.taiwan.net.tw/m1.aspx?sNo=0001016&id=3278