Nanzhuang

makayzaay i Wikipitiya
跳至導覽 跳至搜尋
Nanzhuang(南庄鄉)

Nanzhuang(南庄鄉)

Nanzhuang(南庄鄉)a sakuwan ku Miao-li. kumud nu kalesakan, 162.03 km². (kalesakan nu lin-pan-ti 95.59 km², kalesakan nu paw-liw-ti 26.55 km²), u kasabinawlan, 2,462 ku tademaw. u kasalumaluma’ sa, 917 ku luma’. ilabu nu kasaniyazu’ nu siyang sa, 1,655 ku cumin a tademaw. u kasabinawlan, pakalatu 67% (Say-si-yat, Atayal) ku kasabinawlan. u Say-si-yat atu Atayal ku sakalaniyazu’.

nikasakuwakuwan[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

Nanzhuang(南庄鄉)mala siwa a cuwen atu sabak lima ku niyazu’. kina sabaw lima a niyazu’sa, haba(大屋坑部落), kaehkaba, oS(馬果坪部落), Sasasezeman(東江新邨部落), tamayo’an(大湳部落), batbato’an(二坪部落), kahkahoe’an(八卦力部落), ray’in(蓬萊部落), haboeh(大窩山部落), Ciupus(鹿山部落), Sinpitu(鹿湖部落), P’anoh(鹿場部落), rareme:an(向天湖部落), hororok(鵝公髻部落), walo’(瓦祿部落), Raysinay(石壁部落).

Nanzhuang(南庄鄉)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8D%97%E5%BA%84%E9%84%89_(%E5%8F%B0%E7%81%A3)

南庄鄉(臺灣客家語四縣腔:namˇ zongˊ hiongˊ;海陸腔:nam zongˋ hiongˋ;賽夏語:pinSa'o:ol ),是台灣苗栗縣轄下的一個鄉。

Nanzhuang (南庄鄉), "Taywan a ngayngay sepat ku ngalngal nuheni “namˇ zongˊ hiongˊ ”Ha’lu a ngalngal han “nam zongˋ hiongˋ”Saysyat  a kamu han “pinSa'o:ol” u Taywan nu Miaw-li a niyadu'an.

位於苗栗縣東北部,南邊為泰安鄉,西南為獅潭鄉,西北為三灣鄉,東北至東分別為新竹縣峨眉鄉、北埔鄉及五峰鄉,全鄉屬於中港溪流域的源流區。

itida i Mai-li kin timul amisan, timulan han u Tai’an, nutipan timulan u Shi-tan, nutipan amisan u San-wan timulan amisan katukuh i wali nuni kababenisan u Sincu-kin E’ma a niyadu'an, Pa’pu niyadu’ atu Wu-feng, pulung nu niyadu’ han u Cunkan sauwac misilsilay a anganganan nu kapulungan.

鄉內居民頗為多元,以客家人為最多,其次為原住民、外省人及福佬人。全鄉均納入參山國家風景區範圍內鄉名。

niyadu'ay a tademaw umalalamlamay ku yadah, u ngayngay ku sayadahay, kilul satu u yuncumin, hulam atu hulaw a tademaw. pulung nu niyadu'ay a tademaw milihidanamin tu Sen-san i buyu'ay a pala nu kakitidan a liwliway namin ku tademaw.

南庄鄉以鄉治所在地,也是全鄉最大聚落的南庄而命名。

Nanzhuang(南庄鄉) u niyadu’han u niyadu’ a kitidaan, u satabakiay nu niyadu'ay a kapulungan nu tademaw a Nanzhuang han kunipaka singanganan.

南庄聚落古名「南莊」,係因位於較早開發的田尾莊之南而得名,日治時期始改名南庄,二戰後改為南庄鄉。

Nanzhuang(南庄鄉)niyadu’ sumamad a ngangan han u “Nanzhuang”, nu tawyaay amisapatas tu Tanwi nu timulan anikasi ngangan, i kadipunan tu amisumad tu  “Nanzhuang”, sakakina tusa tu ani kalepacawan kya sumad hantu Nanzhuang.

有別於其他鄉鎮,二戰後日本行政區中的「街」改為鎮,「庄」則改為鄉;例如頭份街改為頭份鎮,公館庄改為公館鄉;但由於南庄僅二字,因此僅短暫改為南鄉,不久旋即保留庄字,成為南庄鄉。

u sakacaay kalecad tunutaway a niyadu', sakatusa anikalepacawan nukadipun a sin-cen-ci nu “dadan” sumad han tu “ niyadu”,”kitidaan’ sumad han tu “niyadu”, tinaku sa tu Tuofun’sumad hantu Tuofun niyadu’, Kunkuang kitidaan sumad han tu Kunkuan niyadu’, namahida Nan-cun tusa ku sulit, sisa apuyu’ kunisumada tu Na niyadu’niyaduan han,caay ka tenes liwnanhan ku Cun a sasulitan, mala Nanzhang hantu.

sakaudip (經濟)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

南庄鄉的一級產業以農業為主,主要作物則隨時代演變而有所不同。早期作物以水稻糧食為主。

Nanzhuang(南庄鄉)a nisapatasan u

saka liwmah ku anganganan, u saka liwmah han miduduc tu zitay amikilul tu amisumad ku sakacay kalecad a kawaw, yu sumamad han tu u tipus ku sakay liwmahan nu anganganan a kakanen nu s

ka liwmahan.

後來以桂竹筍、香菇、高冷蔬菜、一葉蘭、金花石蒜等蔬菜及花卉為大宗,近年來則逐漸興起休閒農業。

nikudan satu u sangiaw, budu’, buyubuyu'an a lami’, eyalan, cinhuase-suan sa a lamian atu balu ku yadahay, ayda hantu haymaw sa malatataydaan aaidangan nu sakaliwmah a aaidangan.

漁業方面因深處內陸,僅有少量鱒魚等高冷魚類的養殖戶。林業方面因政府近年來採取育林政策,故著重於森林資源的保護,主要物種為杉木、油桐、桂竹等。

sakaybuting a kawaw tada’ i labutuay tu, uyda acacay caay ka papina’ ku

pahabayay tu cuwan a butingan. sakaykilangkilangan sa mipadang ku sifu hican paluma tu kilang a kawaw sa, sisa itida ku pasibalucu' nu sifu sakaykilangkilangan amidiput, tada u nipalumaan han u hinuki, wutun, sangiaw sa.

在二級產業方面,民國40、50年代之採煤礦業曾盛極一時,鄉內的煤礦公司曾多達20餘家,礦工人數達上萬人。

sakatusa a kakawaw han, namaka nu mikuku sepat a bataan, lima a bataan a mihcaan u mikutkutay tu matan mapalekal ku kawaw i tawya, niyadu' hantu yadah ku sikawaway tu maikun a kunsean makaala tu tusa ku pina a lalumaan a kusi i tawya, mikuli a mikutkutay han makaala tu emang a tademaw kumikuliay.

其後因開採成本太高,無法與進口煤競爭,均已停業。由於境內多山,平地面積不足,交通又不方便,不利於製造業的發展。

sisa nu mikutkutay a kawaw han tada talakawtu ku aca, ahican naca acaay ka sasetset atu nu namaka kanatalay ani kapatayni tu makayahaw, sisa saluimeng satu nai’ tu ku kawaw. tada yadahtu ku buyu itini, i enalay caay caay kataneng ku lala, caayaca kakapah ku kakacawan tu ciduysia atu dadan, ahicanaca kyahaw a malahad ku kawaw sisa hidasatu .

全鄉最大的工廠為位於東村的大安電業,員工數僅約70人;較具規模者尚有同村的吉豐造紙、田美村的良營電子等。其餘的工廠多為在地農產品的加工廠,規模都很小。

satabakiay nu kakulian itida i duncun a Taan tani’, mikuliay a tademaw han pitu a bataan ku mikuliay, sama adihan nu kakulian han itida tu i niyadu a Cifun kamikuzyu, Tanma niyaduay a laning tance sa. duma satu a kakulian han u nika liwmahan tu anikasilaculan tu sakay cancanana kakawawan, adidiay name kiya kakulian.

在三級產業方面,以日常生活所需的零售及居家商業服務為主。近年來,南庄獨特的人文地理及原住民文化受到關注,加上地方政府透過舉辦大型活動的促銷,儼然已成為苗栗縣的觀光重鎮,也因此發展出多元化的觀光產業。

sakatulu a kakawawan han, u sakasiduma sananay nu sakaudip numita a kakawawen atu sakay luma’an a mamidipu tu kakawawen. micapitu ayda a mihcaan, picidekan nu Na-cun a sakaytademaw nu kitidaan atu cumin a lalangawan nu katuud aniipaayaway, macunus nu nipipadang nu sifu tunikasikawaw pakatineng tu katuuday, hida satu mala Maili a tataynian a midang. namahida lahad satu ku yadahay tatayniyan a aidangan.

lalangawan Nacun iyubin (文化資產 南庄郵便局)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

文化資產包括有形文化資產(古蹟、歷史建築)、無形文化資產(民俗及有關文物、傳統藝術)及文化景觀。

lalangawan idaw ku idaay a lacu nu lalangawan “liwan nu namaka babalaki, likisi a nisangan tu luma’” nai’ay maadih a lacal nu lalangawan “mitizinaay atu nu naayaway a tuud, laylay a pakitupen nalimaan” atu lalangawan a aadihan.

依據苗栗縣政府國際文化觀光局告布的資料,在有形文化資產方面,南庄鄉原登錄有3項歷史建築(南庄郵便局、林務局南庄鄉大同路宿舍及林務局南庄鄉東村宿舍)、一項民俗及有關文物。

sakamusa ku Miawli-kin nu paykanatal a lalanawan nu kunkun-ceu nipi hapu a lacul, idaw maadih a lacul nu lalangawan sa, Nacun niyadu’ idaw ku nipitukiyan tu tuluay likisi anisangaan tu luma’ ”Nacun iyubing, Lin-wu-ci Nanzhuang niyadu' tatun sikusia’ atu Lin-wu-ci Nanzhuang niyadu' tuncen sikusia’ ”cacay ku min-su atu idaw ku cancanan a aadihan a tuud.

於2014年4月29日,林務局2項歷史建築公告合併,名稱變更為「南庄鄉林務局東村宿舍群」。

i tusa a malebut cacay a bataan idaw ku sepat a mihcaan sepat a bulad tusa a bataan idaw ku siwa a demiad, Lin-wu-ci idaw ku tusaay nu likisiay anisangaan tu luma’ mihapuy tu apulungen sa, sumad han ku ngangan sa u “Nanzhuang lin-wu-ci tun-cun sikisia’”.

南庄郵便局位於南庄街區,為苗栗縣歷史建築十景之一,於2003年10月23日公告為歷史建築。

Nacun iyubin itida i Nacun patiyamay a niyadu'an,u Miawli-kin likisi anisangan tu sakapulu’tu nu cacaya a bataan nu cacaya a aadihan, i tusa a malebut idaw ku tulu a mihcaan sabaw a bulad tusa a bataan idaw ku tulu a demiad mihapuy u likisi ani sangaan kinaluma’sa.

後方原有局長宿舍,因損壞嚴重,僅保留基座供後人認是日式建築的基礎配置。

nikudan naw sikusi anusakakaay nu iyubin, tada pihaceng tu kunika pecian, u salilik satu ku adihen nu aydaay a tademaw u nisangaan nu kadipunan sa kuni pasubana’tu katuuda’.

南庄郵便局創設於臺灣日治時期的明治三十三年,為三等郵便局,正式全名是「南庄郵便電信局」。

Nacun iyubin kalingatuan i Tawan kadipunan a mice tulu a bataan idaw ku tulu a mihcaan, u sakapahay nu satulu a iyubin, tada ngangan han u “Nacun iyubin tansinci”

但原有建築在昭和十年毀於地震,之後重建現存廳舍建築。該建築公告為歷史建築後進行整修,於2005年完工。

nika kaidawan nikasiluma’ han i caw-he cacay a bataan a mihcaan lelenan tawya a malawpes kya nisanga'an tu luma’, sisa nikudasatu pabaluhayaca patideng tu luma’. nipatideng satu tu luma’ mihapuysatu un likisi nisanga'an amisumad kunuheni, aydatu i tusa a malebut idaw ku lima a mahamin a mamih amasanga’.

Sen-tan-fu Pas-ta’ai (向天湖巴斯達隘)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

巴斯達隘(Pas-ta'ai)又稱矮靈祭,是原住民賽夏族的傳統祭典,每2年舉行一次,時間在收穫後的月圓前後。

Pas-ta’ai u ay’-lin-ci,u cumin Saisiyat pakitupen a lisin, nu tusaay sa mihcaan  asikawaw tinalisinan, katukuhan tu pilangecan nu nika mulmul nu bulad kya sikawaw tinalisinnan.

祭典依賽夏族分布範圍而區分為南祭場及北祭場,前者在南庄鄉向天湖舉行,後者則在新竹縣五峰鄉大隘舉行。

lisin nu Saisiyat u niyadu' a kakitidaan malatusa anikababenis timulan atu amisan han kuni kasikawaw, timulan han itda i Nanzhuang Sintin-fu asikawaw, amisan han itida i Sincu-kin nu Wufeng Tai’asikawaw tu lisin hananay.

從前的巴斯達隘屬於族人高度私密性的儀式,不容許非親友的平地人參加。近年來由於政府單位與民間人士的介入,加上大眾傳播媒體報導,已逐漸失去神秘感。

sumamaday a Pa-se-tai’ nu binacadan u madimel asikawaw tina lisinan, caay papiliheda’ tu caayay a kawlalumaan atu layak. ayda tu amihcaan u Sifu tu kumipadangay atu niyadu'ay a tademaw kumipadangay asikawaw, macunus aca nu tilibi atu singbung atu laziw nuni pisindingan, haymaw satu amalawpes kunika himicu nuheni.  

namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]