Papua New Guinea

makayzaay i Wikipitiya
跳至導覽 跳至搜尋

Papua New Guinea(巴布亞新幾內亞)

Flag of Papua New Guinea.svg
u hata nu Papua New Guinea(巴布亞新幾內亞)

u Papua New Guinea sa i labu nu Ta-Yang-Cuo (大洋洲), itiza i 6 00 S, 147 00 E.

u ahebal nu lala' mapulung sa 462,840 sq km.

u ahebal nu nanumay sa 9,980 sq km.

hamin nu tademaw sa 6,791,317.

kakalukan umah sa 2.60%, kilakilangan umah sa 63.10%, zumaay henay umah sa 34.30%

tapang tusu nu kanatal (首都)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

u tapang tusu nu kanatal sa u Port Moresby(摩斯比港).

kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

kakinging nu kanatal demiad sa 16 bulad 9 demiad.

tabakiay a tapang nu kanatal (元首)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Elizabeth II, micakat a demiad sa i 1952 a mihca 2 bulad 6 demiad.

cunli (總理)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

u cunli nu Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) ayza sa ci James Marape (詹姆士·馬拉佩), micakat a demiad sa i 2019 a mihcaan 5 bulad 30 demiad.

nu kakitidaan (地理)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

巴布亞新幾內亞位在世界第二大島―新幾內亞島(New Guinea Island)東半部,也就是赤道以南的南太平洋上,南距澳洲約160公里。因歐洲航海家最早發現新幾內亞島時,覺得它像非洲的幾內亞,而得名,但整個新幾內亞島群屬於亞洲而不是非洲。

Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) saka tusa nu tabakiya a subal nu New Guinea Island (新幾內亞島) a subal wali pelalaw, ce’daw nu timulan u timulmi nu pabaw a tay-ping-yang (南太平洋), timul mibatad tu Awcuo (澳洲) tu 160 kunli. nama tabal ku Ocuo (歐洲) singbung pacunaay tu balunga a tademaw sayaway a maka adih tu New Guinea Island (新幾內亞島) sa, mahida malecad atu Fye-cuo (非洲) a Guinea (幾內亞), u sasi nganga, nika u New Guinea Island (新幾內亞島) a subal nu Ya-cuo (亞洲) caay kaw Fye-cuo (非洲).[1]

巴布亞紐幾內亞面積462,840平方公里,其國土包括所有島嶼在內位於赤道至南緯12度,東經140度至160度之間。

Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) u ahebal nu kakitidaan sa 462,840 pinfun kunli, atu duma a kanatal nu subal itini i ce’taw katukuh i nutimulan nu sabaw tusa a du’, waliyan namakayda i cacay a lasubu sepat a bataan a du’katukuh i cacay a lasubu enem a bataan a du’kuyu laad.

巴布亞新幾內亞為赤道多雨氣候區,氣候炎熱且降雨量大,形成一個個熱帶雨林,其國土多被山和熱帶雨林覆蓋。

Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) nu ce’taw u udad ku yadahay a demiad, yayu damiad sacaledes sa tabaki yaca ku udad , mala saka caledesay atu udaudadan a niyadu’, nina kanatal hantu u buyu ku yadah atu mabelun nu caledesay a udadudadan.

因巴布亞新幾內亞是熱帶雨林為主,所以在生物種類上相當豐富。植物方面都主要是一些高達數公丈的闊葉樹木,而動物方面則主要以鳥類和有袋類動物為主。極樂鳥是巴布亞紐幾內亞特有的鳥類,被繪在其國徽中。

u Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) sa u kacaledesan nu udaudadan ku sakakaay, sisa numa udipay a cancan yadah itida. u kilang hantu micidek ku talakaw makatukuh tu kuncen ani katalakawan, u aadupen hantu u ayam ku yadah atu si lalaculen nu sibiliya a aadupen. u saka namuhay paka laluwahluwahay a ayam ku saka cidek nu heni, mala nu hata nu heni a kulit.[2]

likisi (歷史)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

巴布亞新幾內亞面積46萬平方公里,約是台灣的12倍,人口670萬,首都摩勒斯比港(Port Morsby)位在巴布亞灣上。除本島外,巴布亞新幾內亞還有大小600個島嶼。

Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) kakitidaan han sepata bataan idaw ku enem a mang nu pinfun kunli, nu Tawam (台灣) a sabaw tusa a bay, tademaw han enem a lasubu pitu a bataan a mang, u suodu han Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) idaw henay ku tabakiya atu adidiay enem a lasubu kuyu subal.

16世紀被葡萄牙航海家發現後,19世紀起巴布亞新幾內亞曾被多國占領,法國殖民者還把巴布亞新幾內亞東南部改名為「新愛爾蘭」。

sabaw tu enem a seci kaadihay nu Putawya (葡萄牙) pacunaay tu balunga a tademaw sa, i sabaw tu siwa a seci Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) nani debungan nu katuuday a kanatal , u Fakuo (法國) a tademaw mihiya tu Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) waliya timulan misumad tu baluhay a ngangan u singay’elan (新愛爾蘭) han.

巴布亞新幾內亞於1975年脫離澳洲獨立,屬大英國協成員,境內種族八百種,一個部落使用一種語言,使用語言也多達八百多種,各部落語言互不相通,目前全國以英語和混和土語的英語Pidgin通行。

Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) itini i 1975 mihcaan miales tu Awcuo (澳洲) misateked , u tabakiya a Ingkuo (大英國) a tademaw. u binacadan han walu a lasubu’ ku caaya kalecad ku kamu, nu cacaya a niyaduan cacay ku kamu, sisa u sasa kamuen nuheni hatidatu walu a lasubu kuyu sasa kamuen, nu paniyaniyadu’a kamu caay naming kalecad, ayda nu kanatal a kamu u igu nu lamlam atu nuitidaay tu a igu kya malecad ku sasa kamuen.

巴布亞新幾內亞被稱為「最後的伊甸園」,這個國家偏遠地區的部落,有些與外界幾乎沒有接觸,有些部落早期曾有食人傳統。

Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) u sasa kamuen nutaw u (sadikuday nu Itenyung), nina kanatal nu inainakaan a niyadu’, idaw ku caayya kasa su adih, idaw henay numatabalay a niyadu’han naw mukanay tu tademaw yumahida sa.

因與世界接軌甚晚,巴布亞新幾內亞許多部落仍過著共產式的互助生活,也就是說,有收入的受薪者須負擔其他無業村人的生活用度。

maudang atu kitakit amamasasuadih, Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) yadahenay ku niyadu’ay a tademaw nu papa paliwan henay ani kaudip, sa anu nusilaculay atu nusi lipidaay a tademaw a pacuwah tu caayay pi kuliya a tademaw sa.

據了解巴布亞新幾內亞國情的人說,巴布亞新幾內亞等於是從原始的石器時代直接跳進科技發達的21世紀,因而產生很多社會問題和文化衝擊。

katinengan nu matinengay a tademaw sakamusa u Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞), Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) naw mukasihenay kuni kaudip sa kasenu han milihida tu macakatay a kanatal nu tusa a bataan idaw ku cacay a seci , sisa yadah ku kawaw nu maudipay atu nika lawlaw nu lalangawan.[3]

cen-ce (政治)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

巴布亞紐幾內亞是議會民主制的君主立憲國家,國家元首是女王伊莉莎白二世,女王不在巴布亞紐幾內亞時由總督代爲行使元首職責。

Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) u ihuiy sa u midipuday tu kanatalay a tademaw a kanatal, u yunso nu kanatal han u tatayna niwan ci Ilisapay (伊莉莎白) e’se, kina niwan e’se caay kaytini i Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) alahican u sakakaay kumi dayliya mipadanga amisakakawaw.

巴布亞紐幾內亞立法機構為一院制議會,政府首腦是總理大臣,由議會內多數黨的領袖擔任。議會的111個議席中有22席為21個省和首都區的22名地方首長的官守議席。

Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) a kakuliyan u cacaya ku luma kakaygiyan a ihuiy, u sakakay nu sifu sa u cungli , u katuuday nu giin a tademaw kumi liliday. ihuiy nu cacay a lasubu cacay a bataan idaw ku cacay a tademaw idaw satu ku sabaw tusa ku tusa a tademawan nu sabaw tu idaw ku cacay a seng atu suodu nu sabaw tusa idaw ku tusa a nu niyaduay a sakakaay kumi kuwanay

巴布亞新幾內亞有40多個政黨,其中比較具有影響力的政黨有國民聯盟黨、人民行動黨、聯合資源黨、聯合黨、潘古黨、人民全國代表大會黨、人民民主運動黨、人民勞動黨、人民進步黨、巴布亞新幾內亞黨及新一代黨等。

Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) sepat a pulu’ ku cen-dan (政黨), nika idaw ku kasinglihan nanay nu cendan u kuomin lanmumdan, zenmin mincuyuntun dan, lanheceyun dan, lanhe dan, panku dan, zenmin cunkuo daypiew dahuiy dan, zenmin mincu yundun dan, zenmin lawdun dan, zenmin cinpu dan Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) dan, atu baluhaya anipalekal a dan.[4]

caca culilan (交通)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

因其多山崎嶇地形,國內道路交通十分不便。首都莫爾茲比港並無公路通往任何國內城市,亦無鐵路連接其他城市。公路也僅有少數由外國捐贈的公共運輸車輛行駛。

u buyubuyu'an atu ngangiwngiw sananay a lala’nu kakitidaan, u dadan nu heni caay ka kapah. suodu Muoecepikan (莫爾茲比港) inai ku sakacaw tayda i macimaciyan, inai’ku silamalay a sakatayda i macimaciyan. sakacaw tu cunluci idawtu nika pinay kiya unu namaka nutawan a nipi  padangan mapulung amukacaw muculil sisa idaw.

空運乃國內最重要運輸方式,於2007年全國有578座機場,其次是水運,全國有港口50多個。

hikuki sa u angangan nu saculil nu tademaw, itini i 2007 mihcaan pulung nu kanatal idaw ku lima a lasubu pitu a bataan idaw ku walu ku pahikukiyan, kilul sa u nunanum a kakacawan , pulung nu kanko sa lima a pulu’ ka yadah.[5]

malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]