Wenifusin patideng tu sangan文藝復興建築

makayzaay i Wikipitiya

文藝復興(Renaissance)始於十五世紀的義大利佛羅倫斯(Florence),在這之前,歐洲的建築是充滿著尖塔、尖拱、肋拱、飛扶壁、與大面積彩色玻璃窗的哥德式(Gothic)風格。

Wenifusin (Renaissance) pipatasan i sabaw tu lima a seci a Itali (義大利) Fuoluolunse佛羅倫斯 (Florence), nuayawan nuyniyan, sanga nu Ocuo (歐洲) madicemay ku sangan nu tunduh, madicem ku mung, madicem ku cuked, mubahel ku kakapetan tu cabeng, atu ahebalay nu galasuan nu sasingalan a Keude a sangan (哥德式) (Gothic).

文藝復興建築的特色與風格 Wenifusin picidekan nu sangan atu wayway nipatidengan tu luma’[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

在十三世紀末,七次荒謬的十字軍東征終告結束,而中世紀貴族與騎士階層的影響力也漸漸衰退。

sabaw tu tulu a seci nu hedek, kina pitu ku patelacay nu sececun a hitay midebung hida satu mahedek, cuoseci siidaay atu malalid nu misubayuay a tademaw hamaw satu matadikud.

隨著商業的日益繁榮,社會結構也產生了變化,像是中產階級的興起;其中最著名的就是佛羅倫斯的麥迪西(Medici)家族。

kilul sa haymaw satu kapah ku siakay, masumad tu ku siakay, kapah tu atudi kunikaudip nu kapahay a sikacu’, u picedekan nu kasinganganay a lumaan han ci Fuoluolunse (佛羅倫斯) ci Maydisi麥迪西 (Medici).

麥迪西家族主要是靠著銀行業與羊毛而致富,並在十五世紀時控制著有著共和體制的佛羅倫斯。

pisiwbayan nu luma’ nu heni han u giku atu banuh nu sidi ku sakasiidaan, itini i sabaw tu lima a secian mikuwan ku nuheni tu kapulungan a kawawan i Fuoluolunse (佛羅倫斯).

基於對藝術的素養及愛好,他們運用了強大的財富與權力去廣納並贊助知名的藝術家、建築師、雕刻家與相關學者,因此許多的人才聚集在佛羅倫斯。

tada u namuh tu nuheni tu nalimaan, mikilim kunuheni tu siidaay singanganay a matinengay tu nalimaan a tademaw, patidengay tu luma’, mituktukay tu nalimaan atu idaw ku matinengay tu sapatideng tu lumaay a tademaw, sisa katuud kina sitangahay a tademaw itida namin mapulung i Fuoluolunse.

教會的貪腐與斂財行為,人們開始對教會產生反感與失望,並進而將生活重心轉向了人文和周遭所接觸的事務上。

kiwkay hantu malingatu misabana’ tu tademaw , mibabelih tu ku sinza mabidang tu, sisa nabalucuan pasayda tu i zenwen atu liklik tu nu kawaan.

人們開始懷念起古羅馬與希臘的一切,開始批評哥德式教堂的尖塔、尖拱、與不符合比例原則的建築技術,甚至認為那是不文明與野蠻的表現。

malingatu tu mabulah ku tademaw tu Kuluoma (古羅馬) atu Sila’ (希臘) malingatu tu musakamu tu Kedese’ kiwkay (哥德式教堂) a dicem, madicem ku panan’, caay kahida kunisangan sa, sakamusa caay ka hicahica u lunmua sa.

在繪畫上耶穌、聖母、天使、宗教上的聖人與其他的人物肖像,表情已經不再是像中世紀繪畫般的那樣僵硬與形式化。

itini pikulitan ci Yesu, Maliya, dungi, kiwkayay a siidaay a tademaw atu sasing aca nu tadeamaw, caay tu kahida naayaway nu cuoseci anikulitan ahebed atu masakakuay ku wayway.

此外背景也不再是單調的藍色、金色或是簡單的線條,透視法與構圖的巧妙運用,具有立體感與距離感的建築物及自然風光也融入畫中。

sisa kulit nu nikuda caay tu kaw sumilaway sa kululit, madayumay a kimkiman nu kulitan, taneng tu malatusa ku adingu atu sikaku tu lihalay tu mikulit, idaw tu ku sakay capi atu mibataday a nisangaan atu lihalaya a aidangan nu kakulitan.

在西元1414年,瑞士的修道院內發現於西元前一世紀羅馬建築師-維特魯維(Marcus Vitruvius Pollio)建築理論的手抄本,這對當時崇尚古典的文藝復興的藝術家而言,是一個非常重大的發現。

itini i cacay a malebut sepat a lasubu cacay a bataan idaw ku sepat a mihcaan, i Zuyse (瑞士) a siwtawyun maadih nuheni ku namaka siyun nu ayawan a sici nu Luoma patidengay tu luma’(羅馬建築師) ci Wite’luwi (維特魯維Marcus Vitruvius Pollio) nalimaan nida ni kulitan tu luma’, itawyaay sakaadihan nu kuden a wenihusin a nalimaan a tademaw, u satabakiay anikaadihan.

因此在文藝復興時期,建築學已經演變成一門重要的科學,裏面包含了幾何學、透視法、比例與對稱原則、繪圖、力學等綜合技術與理論。

itini i wenihusin a zitayan, sapisangaay tu luma’ nu angangan, ilabu hantu idaw ku cihesia, tuosefa, pili, atu sakalecad, mikulit, lisia atu pulung aca nu cacacudadan.

而建築師也不再是一般的工匠,就像是當時的藝術家一樣,受到人們與王公貴族的尊敬及推崇。

patidengay tu luma’ caay kaw misangaay a cacay tu luma’, mahida tu u nalimaan a tademaw tu ayda, kasikadan tu nu tademaw atu siidaay a tademaw.

相較於哥德式建築,文藝復興建築有著迥然不同的特色:1. 反對哥德式建築風格並回復古典風格:反對哥德式建築的高度無限提昇與過度採光,因此使得當時發展成熟的彩繪玻璃因而沒落。

mahida u sanga nu Kedese sangan, wenihusin sangan idaw ku caaya lalecad nu picidekan a sanga1.mibelin tu kedese nisangaan a wayway pataluma’ tu naayaway a sangan: mibelin tu kedese nisangaan tu talakaw atu takelal tu, sisa tada mapalekal tu u kulit nu galasu hida satu malawpes.

2. 講求比例、規律性、與對稱性: 使用圓規、直角器、與尺來繪,門窗的寬度與間隔講求等距離與規律性,而建築物的中心軸線兩側則是要求一致對稱性。

2. misakapah tu sakalecad, idaw ku aunziw, atu sakalecad: misakimulmul, patelek a dugu, saditek mikulit, ahebal nu sasingalan atu laa’d atu sakalecad, nisangaan tu teban i tapiingan idaw ku nipiyukiw tu sakaledadaw.

也因為建築物柱子的長度、屋頂的高度、門窗的距離等維持著一種固定比例關係,建築師會花上許多時間去詳細計算並繪製設計圖。相對的哥德式建築就比較不講究這種比例關係,並不斷地修正與改變建築草圖以符合其結構上與設計上的需求。

cuked nu tanayu’, talakaw nu badahun, laa’d nu sasingalan a palecaden tu, yadah henay ku dimiad misausi tu ahican ku nipisikian tu kakulitan sa. u Kedese’ a sanga caay pisausi tu sasausian, sawsawni misumad atu misumad tu nikulitan kya matatungus atu nisikian a ngalay.

3.圓形穹頂的運用:在古羅馬建築,或是在羅曼式建築,都可以看到圓形的穹頂。因為結構上承重的限制,半圓形的穹頂可以說是幾乎消失,高聳的尖塔反而成為當時建築物頂部的主要特色。

3.makimulmulay a tunduh: sanga nu kuluoma, atu i Luomanse sangan, maadih namin numita ku makimulmulay a dungduh. nisangaan idaw ku pili’, pangkiway a makimulmulay inai’ tu maadih, masadicemay a talakaw malatawyaay a sangan nu kapicedekan.

4.嚴謹的柱式(Order)系統: 像是托斯坎式的高度為七個圓柱直徑、多利克式八個、愛奧尼亞九個、科林斯式與複合式則是十個,在配置上,因為托斯坎式有著樸實及簡單的外觀,一般多用在具有鄉土簡樸風味的建築物上。多利克式因為造型粗重,通常都是放在建築物的底層。

4. kadimelan nu cuked (Order): mahida u Tuosekan a talakaw u pituay a mamulmulan nu patelekay, Duolike’se walu, Ayawniya siwa, Kelinsese’ atu fuhese’ cacay a bataan, itini nipadihpican, idaw ku Tuosekanse’ nu sapiay atu madayumay a hekal, nu sanga han tu masaniyadu’ tu ku sanga. Duolikese’ a sangan caay ka sadid adihan, u sakay sasa’ aca kuyda a sangan.

而第二層的柱子則是會配置著愛奧尼亞式,至於第三層則是會以柯林斯式或是複合式柱子為主。羅馬競技場,每一層樓的柱子形式就是依循搭建上去的。

sakatusa tunduh a cuked idaw kunipacabay tu Ayawniyase’, sakatulu a tunduh u Kelinsese’ atu Fuhese’ a cukedan. kacacabi’an nu subayuan, tu tatuntunduhan a cuked u hida’ hananay kunipipatapabaw ku sangan.

malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan (外部連結)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

https://chiyuanchin.pixnet.net/blog/post/31179985-%E6%96%87%E8%97%9D%E5%BE%A9%E8%88%88%E5%BB%BA%E7%AF%89%E7%9A%84%E7%89%B9%E8%89%B2%E8%88%87%E9%A2%A8%E6%A0%BC