Guinea

makayzaay i Wikipitiya
跳至導覽 跳至搜尋
Flag of Guinea.svg
u hata nu Guinea

u Guinea (u sulit nu Hulam: 幾內亞) sa i labu nu Fey-cuo, itiza i 11 00 N, 10 00 W.

u ahebal nu lala’ mapulung sa 245,857 sq km.

u ahebal nu lala'ay sa 245,717 sq km, u ahebal nu nanumay sa 140 sq km.

hamin nu tademaw sa 12,093,349.

kakalukan umah sa 58.10%, kilakilangan umah sa 26.50%, zumaay henay umah sa 15.40%.

caay kamu cabaya a kanatal nu Taywan.


幾內亞共和國(法語:République de Guinée),通稱幾內亞(法語:Guinée),是位於西非的國家,東南接象牙海岸,南臨賴比瑞亞,西及獅子山,北鄰幾內亞比索、塞內加爾,北和東北與馬里接壤。

Guinea kun-he-kuo (nu Fa-kuo a kumu: République de Guinée), u Guinea satu (nu Fa-kuo a kumu: Guinée), idai Si-fa (西非) a kanatal, wali timul mitepal tu Sian-Ya-Hay-An (象牙海岸) , timulan Lay-pi-zua-ya (賴比瑞亞), nutipan atu Se-ce-san (獅子山), amis micapi tu Ci-Ney-Ya-Pi-Suo (幾內亞比索), Senegal (塞內加爾), amis atu wali amis atu Ma-li (馬里) mababiyaw.

尼日河、塞內加爾河、甘比亞河在幾內亞發源。幾內亞本來是指非洲撒哈拉沙漠以南,幾內亞灣以北的整個地區,它來源於柏柏爾語,意思是「黑人的國家」。

Niger sauwac, Senegal sauwac, Kan-pi-ya sauwac (甘比亞河) itini i Guinea (幾內亞). Guinea (幾內亞) naw Fey-cuo (非洲) Sa-ha-lasamuo (撒哈拉沙漠) nu timulan,Guinea wan (幾內亞灣) amisan nu niyadu'an, naenenga a kamu u puopuoe a nakamuwan, iminida han u "kanatal nu lumeniay a tademawan".

幾內亞的經濟主要依賴農業和礦產生產。它是世界上第二大鋁土礦生產國,擁有豐富的鑽石和黃金礦藏。

Guinea (幾內亞) sakaudip nu anganganan mamiida’tu sakay liwmah atu silaculan tu ba’tu. nu kitakit sakatusa a tabakiay sakasilaculay tu litu akatahekalan, saka idaway nu cun-se (鑽石) atu kimman (黃金) a ba’ba’tuan.[1]

tapang tusu nu kanatal (首都)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

u tapang tusu nu kanatal sa u Conakry (科奈克里).

sapadateng nu kanatal demiad (國家紀念日)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

sapadateng nu kanatal demiad sa 2 bulad 10 demiad.

tabakiay a tapang nu kanatal (元首)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Alpha Condé, micakat a demiad sa i 2010 a mihca 12 bulad 21 demiad.

laylay (歷史)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

幾內亞境內過去曾有過許多帝國,它們興旺又覆滅。1235年桑迪亞達·凱塔建立的馬里帝國消滅了過去的索索帝國。馬里帝國後來被從北方入侵的人消滅。1591年摩爾人入侵今天的幾內亞。

Guinea (幾內亞) naayaw nayadah ku kanatal, sawni mapalekal sawni malawpes. 1235 a mihcaan San-ti-ya-da.kai-ta (桑迪亞達.凱塔) patideng tu Ma-li (馬里) kanatal malawpes tu nuna ayaway a Suo-suo (索索) ti-kuo (帝國). Ma-li (馬里) ti-kuo (帝國) nikudan satu debungan nu amisay a tademaw amilawpes. 1591 a mihcaan Muo-El (摩爾) a tademaw midebung tunu aydaay a Guinea (幾內亞).

從1735年到1898年穆斯林在幾內亞中部建立了一個擁有憲法的國家。歐洲人從16世紀到19世紀在海岸地區從事奴隸貿易。從1850年開始法國開始對幾內亞殖民,但尤其在內陸遭到頑強抵抗。

namaka 1735 a mihcaan katukuh i 1898 a mihcaan Mu-se-lin (穆斯林) itini i Guinea (幾內亞) teban patideng tu sinfa nu kanatal. O-cuo (歐洲) a tademaw namaka sabaw enem a seci katukuh i sabaw siwa a se-ci itida nu dadipasan a kakitidaan misakakawaw tu nu kuli a sapisiwbayan. namaka cacay a malebut walu a lasubu lima a bataan a mihcaan malingatu Fa-kuo (法國) malingatu mikuwaw tu Guinea (幾內亞), nika micidek itini i labutu kalisapenan paculian tu.

今天的幾內亞的前身是一個法國於1890年建立的殖民地。首都柯那克里也是1890年創建的。

aydaay a Guinea (幾內亞) nu ayawan u Fa-kuo (法國) i 1890 a mihcaan patideng tu kakuwanan a kakitidaan. tapang tusu u Kenake’li (柯那克里) itini tu i 1890 a mihcaan anipatidengan.

1970年11月葡萄牙入侵幾內亞,試圖支持流放的幾內亞人建立一個新政府,但是失敗。

1970 a mihcaan sabaw cacay a bulad Pu-tawya (葡萄牙) a tademaw midebung tu Guinea (幾內亞), manalay pacuked tu Guinea (幾內亞) a tademaw patideng tu baluhay a cen-hu, nika mademec.

當天,一名叫穆薩·卡馬拉的上尉在幾內亞國家廣播電臺發表講話說,幾內亞從即日起停止一切政治和工會活動,同時成立一個由軍方和民間代表組成的協商委員會,暫時管理國家事務。

tawya a demiad, cacay ci Mu-sa.ka-ma-la (穆薩·卡馬拉) sakakaay nu hitay itini i Guinea (幾內亞) a kanatal patahekal i lagiu sakamusa, Guinea (幾內亞) ayda saluimengngatu amanatu paka laluwayluway tu cen-ce atu kunhui a kawaw, patideng tu nu hetayan atu nu binawlan a tademaw misakaput tu sakakapah nu masakaputay a tademaw sa, uytatu kumi silutay tu kawaw nu kanatal numita sa.[2]

kitidaan (地理)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

幾內亞位於非洲西部,北鄰幾內亞比索、塞內加爾和馬里,東接象牙海岸,南界獅子山和賴比瑞亞,西瀕大西洋,海岸線長352公里,面積約24.6萬平方公里。

Guinea (幾內亞) itida i Fa-cuo (非洲) nutipan, amis sibiyaw tu Guinea-pisuo (幾內亞比索), Senegal (塞內加爾) atu Ma-li (馬里), wali miala tu Sin-ya dadipasan (象牙海岸), timulan mababenis tu Si-ce-san (獅子山) atu Lay-pi-zuy-ya (賴比瑞亞), nutipan u Tasi-ynan (西瀕大西洋), tanayu’ ku dadipasan 352 a kun-li (公里), ahebal sa tusa a bataan idaw ku sepat enem a manga pin-fan-kun-li (平方公里).

地形複雜,全境分4個自然區:西部面積為狹長的沿海平原。全區多沼澤,氣溫濕熱,全年6-8個月為雨季,是主要經濟作物區。該區大面積淤陷濕地為紅樹林區。

mahicay kay ku kakitidaan, mala sepat ku saka lihalay a niyadu'an: nutipan a lala’ satanayu’sa mililis tu dadipasan a enal. mamin u lanulanuan ku niyadu’, kala sengedsengedan ku calese nu demiad, tu mihcaan enem-walu a bulat u kaudaan, u angangan nu sakaudip sa u kakaliwmahan a kakitidaan. nina kakitidaan nu ahebal u lanulanuan a sumanahay a kilangkilangan a kakitidaan.

中部為平均海拔900米的富塔賈隆高原,西非3條主要河流——尼日河、塞內加爾河和甘比亞河均發源於此,被稱為「西非水塔」。

teban a niyadu'an talakaw nu buyu' han siwa a lasubu a lawat a Futa-cialun buyu' (富塔賈隆高原),Sifa (西非) tulu ku anganganan nu lalaliwan nu nanum i sauwac—Niger sauwac (尼日河)、Senegal sauwac (塞內加爾河) atu Kanpiya sauwac (甘比亞河) naaenengan itini nu nanum, pangangan han tu "Si-Fey a tanku (西非水塔)".

東北部,為平均海拔約300米的台地。全區地勢平坦,多灌喬木樹林。布勒地區的黃金聞名於世。主要經濟活動為畜牧業。

wali amisan a niyadu'an, talakaw nu buyu' han 300 a lawat nu kakitidaan. masa enal kya kakitidaan u kilangkilangan namin. Pu-le (布勒) a kakitidaan kasiekiman nuni kasi nganganan. angangangan nu sakaudip han u papahabayan tu cancanan。

東南部為幾內亞高原,有大片熱帶原始森林,有海拔1752米的寧巴山,為全境最高峰。

waliyan a niydu'an u Guinea buyu' (幾內亞高原), idaw ku ahebalay nu kilangkilangan, talakaw nu buyu' han 1752 a lawat nu Nin-pa buyu (寧巴山), satalakaway nu buyu' itida.

幾內亞沿海地區為熱帶季風氣候,內地為熱帶草原氣候。

Guiena (幾內亞) dadipasan a niyadu'an u kacaledesan a demiad, i labu han u kacaledesan nu lutuklutukan a demiad.

manamec (經濟)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

幾內亞是聯合國公布的最低度開發國家之一。經濟以農業、礦業為主,工業基礎薄弱。糧食不能自給。

nasa u sakaputay a kanatal (聯合國) Guiena (幾內亞) ku sainaiay nu kacelakan nu kanatal. sakaudip han u sakayliwmah, ba’ba’tuan ku angangan, inai ku kakulian. caay kataneng kuni kaliwmahan a mukan tu sakaudip.

鋁礬土、咖啡、可可和橡膠是幾經濟的主要支柱,但經濟作物開發規模不大,難以同西非其他農業強國競爭。出口品種有限,國際收支失衡,絕大多數消費品完全依賴進口。

liu-fan lala' (鋁礬土), kuhi, ke-ke (可可) atu ciulin (橡膠) u Guiena (幾內亞) u tada sakaudip nu angangan, nika u sakaudip nu cacanan caay kakapah, ahican palecad tu Si-fye (西非) nu malukay a icelangan a kanatal amasa setset. saka tahekal nu tuud caay ka hacica, kanatal nu sasilacul caay henay kakapah ku sakasilaculan, nuhatidaay tu sakaudip miida’tu namaka nutawan a kanatalan ani patayni.

主要進口商品為燃料,採礦和建築設備,大米,水泥,化工產品,電氣設備等。主要出口商品為鋁礬土,黃金,氧化鋁。

sakatayni nu tuud han u lalikatan, nikutkutan tu ba’tu atu papatidengan tu luma’ a tuud, belac, amutu, huwa-kun (化工) a tuud, nu tinkiay a tudu. angangan nu sakatahekal a tuud han u liu-fan a lala’ (鋁礬土), kim (黃金), yang-huwa-liyu (氧化鋁).

sakayhekal (外交)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

幾內亞現為聯合國、世界貿易組織、不結盟運動、伊斯蘭合作組織、法語國家組織、非洲聯盟、西非國家經濟共同體、西非經濟貨幣聯盟、馬諾河聯盟等組織成員。

aydaay Guiena (幾內亞) ku u masakaputay a tademaw nu sakaputay a kanatal, kitakitay a masakaputay, caay pililitay milaylay, I-se-lan nikapulungan a masa kaputay, nu Fa-kuo a kamu a kanatal masakaputay, Fey-cuo lanman, Si-Fey kanatal sakaudip nikapulungan, Si-Fey sakaudip nu kalisiw a lian-mun, Ma-nuo-he lian-mun (馬諾河聯盟).

atu Fa-cuo kantal a kakaydihan (與非洲國家的關係)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

幾內亞重視與西非國家的往來,曾與獅子山等國爆發衝突,後與獅子山和賴比瑞亞簽署友好條約。

Guiena (幾內亞) saetim atu Si-Fey a kanatal nuni kasasungaayan, nama sasuada atu Sece- san (獅子山) a kanatalan, nikudan satu masa sungaay atu Si-ce-san (獅子山) atu Lay-pi-zuy-ya (賴比瑞亞) masasulit tu sakakapah a cacudaan kuheni.

2019年7月4日,因幾內亞總統阿爾法·孔戴日前邀請自稱從索馬利亞獨立的索馬利蘭總統繆斯·比希·阿卜迪訪問幾內亞首都柯那克里,並為其舉行歡迎儀式。

2019 a mihcaan 7 a bulad 4 a demiad, Guiena (幾內亞) cungtun ci Aefa.kuntay (阿爾法·孔戴) patigamin tu namakay daay i Suoma-liya (索馬利亞) misitekeday a Suoma-liya-lan (索馬利蘭) a  cungtun ci Ciase.pisi.akati (繆斯·比希·阿卜迪) pataynin masasakamu i Guiena (幾內亞) suodu Kena-ke’li (柯那克里), tayni litemuhan paka namuh a kawaw。

索馬利亞外交與國際合作部部長阿瓦德於次日在摩加迪休宣布「因為幾內亞侵犯了索馬利亞主權與統一,索馬利亞同幾內亞斷絕外交關係」。

Suoma-liya (索馬利亞) sakay putah atu kanatal numa pulungay a sakakaay ci Awade (阿瓦德) tu saka tusa a demiad itini i Muocia-disiw (摩加迪休) mihapu "sa Guiena (幾內亞) nami debung tu Suoma-liya (索馬利亞) a kawaw atu misakapah, Suoma-liya (索馬利亞) malecad atu Guiena (幾內亞) putunhan kuni  kalecabayan".

1991年,索馬利蘭共和國宣布脫離索馬利亞獨立,但一直未得到國際社會承認。索馬利亞政府堅持認為索馬利蘭是該國不可分割的一部分。

1991 a mihcaan, Suo-ma-li-ya-lan (索馬利蘭) kunhe-kuo mihapu satu amiales tu Suo-ma-li-ya (索馬利亞)  misiteked, nika caay palutatengan nu kitakitay a tademawan. Suo-ma-li-ya (索馬利亞) sifu pacici sa u Suoma-liya-lan (索馬利蘭) nina kanatal a caay ka babenisan kunuheni sa.

lalangawan[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

幾內亞屬撒哈拉以南非洲,文化被北非阿拉伯國家和歐洲前宗主國法國影響,農村保留部落形態,國慶節為10月2日

Guiena (幾內亞) u Nan-Fey-cuo (南非洲) i Sa-ha-la (撒哈拉) nu timulan a lalangawan hiyan nu Pafa alapuo (北非阿拉伯) a kanatal atu O-cuo (歐洲) nuayawan mikuwanay nu Fa-kuo (法國) kanatl mapa singalih, kaliwmahan mahida tu naayaway a niyadu' a wayway, saka limulak nu demiad nuheni sa pulu’ a bataan tusa a demiad ku kalimulakan nuheni a demiad.

malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]