Niger

makayzaay i Wikipitiya
跳至導覽 跳至搜尋

Niger (Ni-Zi, kamu nu Hulam: 尼日)

Flag of Niger.svg
u hata nu Niger

u Niger sa i labu nu Fei-Cuo (非洲), itiza i 16 00 N, 8 00 E.

u ahebal nu lala' mapulung sa 1.267 million sq km.

u ahebal nu lala'ay sa 1,266,700 sq km, u ahebal nu nanumay sa 300 sq km.

hamin nu tademaw sa 18,638,600.

kakalukan umah sa 35.10%, kilakilangan umah sa 1%, zumaay henay umah sa 63.90%.

tusil nu kakitidaan (地理位置)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

Ni-Zi (Niger, 尼日), u balucu' nu Si-Fei (西非), laupen nu pituway a kanatal.

Ni-Zi (尼日) a kanatal idai nutebanetipan nu Fa-Cuo (非洲), i nutimulan nu Sa-Ha-La (撒哈拉) likenlikenan, u labuay a lala' ku kanatal. tina kanatal amis atu A-Er-Ci-Li-Ya (阿爾及利亞) atu Li-Pi-Ya (利比亞) malalutin, timul Nay-Ci-Li-Ya (奈及利亞) atu Pa-Nin (貝寧) a laad, edip u Ma-Li (馬里) atu Pu-Ci-Na-Fa-Suo (布吉納法索) mababiyaw, waliyan maleca tu Ca-De (查德) sakabiyaw.

amisan nu Ni-Zi u calades nu likenlikena (熱帶沙漠氣候). timulan u lutuklutukan a demiad (熱帶草原氣候), pulung mamin nu mihecaan tusa ku demiad nuheni u kedal atu udad. tu mihecaan nu caypiwac (平均) tulu a bataan tu C (30度C) ku caledes, u cacay nu sacaledasay nu kanatal.

u Ni-Zi sauwac (尼日河), Fei-Cuo (非洲) tulu ku satabakiya nu sauwac nu sakacacay kuyni, i labu nu Ni-Zi u tanayu han 550 a malebut a depah (公尺), tabaki ku sumad nunipi silsil nu nanum, nu mihecaan i cacay atu tusaay a bulad kuyu namakay pabaway nu buyua tasasa (上游) a musilsil, tunu duma a demiad sa namakayda i kawsnan u puu'ay a sauwas (季節性河流) musilsil a sapakayni, sisa Ni-Zi (尼日) a lala' u kedal ku sausi.

tapang tusu nu kanatal (首都)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

u tapang tusu nu kanatal sa u Niamey.

Ni-Ai-Mia (尼亞美, Niamey), u Cung-Fei (中非, teban nu tipan a Fei-Cuo) a kanatal u Ni-Zi-Kun-He-Kuo (尼日共和國) a tapang tusu atu satabakiya a tukay, nina kanatal a cenci (政治) lalangawan atu papatidengan tu ciduisia (交通) a tatungsay a aenengan.

Ni-Ai-Mia (尼亞美) naw mibutingan a adidi'ay a niyadu', 1926 a mihecaan mala saayaway a melik mabawbaw. 1960 a mihecaan Ni-Zi (尼日) masacacay mulikal mala tapang tusu nu kanatal. Cung-tung-fu (總統府), satalawkaway a kakuliyan a nu luma', atu kuo-ming-i-huy a luma' (國民議會大廈) i tini kuni pisanga' tu papatitengan.

kakingingan nu kanatal demiad (國家紀念日)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

kakinging nu kanatal demiad sa 18 bulad 12 demiad.

tabakiay a tapang nu kanatal (元首)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung, 總統) ayza sa ci Mahamadou Issoufou, micakat a demiad sa i 2011 a mihca 4 bulad 7 demiad.

lacul (資源)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

sayadahay kuyu ni lacul tu iyu (鈾), nipisuped hantu 30 meng (萬) a tun (噸), mikiyadah tu kitakit nisuped a 11%. lin-suan-yan (磷酸鹽) nisupedan 12.54 walwalen (億) a tun (噸) idaw henay ku caay katineng nu katuuday. supede nu ma (煤) 600 meng a tun. idaw ku si (鍚), te (鐵), se-kaw (石膏), kim (黃金), simal (石油) a baba'tuan (礦).

inayi' ku kakuliyan nu Ni-Zi (尼日), u cacay a kanatal nu sainaiay nu kitakit nu kanatal, u umah atu pahutinay tu canacanan ku yadahay, amica kuni ka nai ku kakuliyan, nika tusa ku satabakiya nu iyu (鈾) a kakutkutdan a kusi (公司), iyu (鈾) tuni lacul anisupedan sakasepat nu kitakit.

A-Cia-De-Ce (阿加德茲, Agadez)    [mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

A-Cia-De-Ce (阿加德茲), u tapang tusu nu A-Cia-De-Ce a kenis (阿加德茲省), likisi sa taneng talaayaw mikilim i 14 a se-ci (世紀), u Twu-Wua-Lae-Ke (圖瓦雷格) a binacadan a nganganan nu tukay, sakala patiyamay a kakitidaan i likelikenan nu Sa-Ha-La (撒哈拉沙漠) a nganganan. u tatungusay a kakitidaan nu likisi nuheni i 2013 a mihecaan u kitakitay a lalangawan nu nipahetik nu babalaki (遺產).

A-Cia-De-Ce (阿加德茲) u tatungusay a kakitidaan nu likisi u picumudan nu likelikenan ku sapingangan sa, idai Sa-Ha-La (撒哈拉) likelikenan a nutipan, tuni kapalahatan i 15 atu 16 a se-ci u A-I-Er su-dan a kanatal (阿伊爾蘇丹國) mapatideng atu u Twu-A-Lae-Ke (圖阿雷格) a niyadu' mapatideng. i liwliws hantu nu malumanay henay ku sumamadan a niyadu'ay a liwliw, u liwliw hantu makatukuh ayda mahida hena a mapatideng.

saka singanganay sa u 27 a depah (公尺) nu talakaw, nu lanu' atu cenga (磚) ku sapisanga' tu A-Cia-De-Ce (阿加德茲) a cing-cen biyu’ (清真寺), nina cing-cen biyu hantu u satalakawyay nu kitakit. u sanga' hantu mahicay kya adihen tanesdes tanektek nu lala' atu kilang ku sapisanga', mala sisepatay a kenis ku pisanga'an, madimel kapah kuni sanga'an, pituay a tungduh, kilul han ku kayakay tuni kahida nu cumuli a patideng patalakaw, katukuh i badahung, namakay pabaw nu badahung pasay putah miadih, taneng maadih ku A-Cia-De-Ce (阿加德茲) a tukay mahmin.

malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]