Sri Lanka

makayzaay i Wikipitiya
跳至導覽 跳至搜尋

Sri Lanka(斯里蘭卡)

Flag of Sri Lanka.svg
u hata un Sri Lanka (斯里蘭卡)

u Sri Lanka sa i labu nu Asia, itiza i 7 00 N, 81 00 E. u ahebal nu lala' mapulung sa izaw ku 65,610 km2. u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 64,630 km2, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 980 km2. hamin nu tademawan sa 22.235 million. kakalukan umah sa 43.50%, kilakilangan umah sa 29.40%, zumaay henay umah sa 27.10%.

tapang tusu nu kanatal (首都)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

u tapang tusu nu kanatal sa u Colombo (可倫坡).

kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

kakinging nu kanatal demiad sa 4 bulad 2 demiad.

tabakiay a tapang nu kanatal (元首)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung) ayza sa ci Gotabaya Rajapaksa, micakat a demiad sa i 2019 a mihca 11 bulad 18 demiad.

cunli (總理)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

u cunli nu Sri Lanka (斯里蘭卡) ayza sa ci Mahinda Rajapaksa (馬欣達·拉賈帕克薩), micakat a demiad sa i 2019 a mihcaan 11 bulad 21 demiad.

kakitidaan atu demiad (地理與氣候)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

熱帶島國斯里蘭卡舊名錫蘭,如同印度半島的一滴眼淚,鑲嵌在廣闊的印度洋海面上。

kacaledesan nu kakitidaan nu Sri Lanka (斯里蘭卡) malumanay a ngangan u Ceylon (錫蘭), mahida u India (印度) a kakitidaan nu lusa sa, mahida ni kulitan i India (印度)  nu bayubayuwan .

斯里蘭卡在僧伽羅語中意為「樂土」或「光明富庶的土地」,有「寶石王國」、「印度洋上的明珠」美稱,被馬可波羅認為是最美麗的島嶼。

Sri Lanka (斯里蘭卡) itini i sen-cia-luo (僧伽羅) nakamuwan u "kapahay a lala' sa", "takelalay a nilaculan tu lala' sa", "Paw-se wan-kuo (寶石王國)", "u budawan i indiayu (印度洋)". u sabagacalay a subal ci Ma-Ke-Po-Luo (馬克波羅) saan sa.

位於印度東南方,和印度最接近的地方只相距30公里,面積約7萬平方公里。島的南部中央是高1,000公尺至2,500公尺的丘陵地,氣候涼爽乾燥;北半部及沿岸則為高溫多濕的盆地,以紅茶聞名於世的錫蘭屬熱帶性氣候,一年有2次的季風潮。

India (印度) nu wali timulan, atu India (印度) numicapiya tu tulu a bataan a kunli, lala' han pitu a mang pinfan kun-li. teban nu sabal talakaw cacay a malebut a kunce-tusa a malebut lima a lasubu a kunce nu buyubuyu'an, sapi’ku demiad kala acaacakan, pangkiw nu amis atu lilislilisan talakaw ku demiad sengedsengedan a enal, saka singanganay a uciya i Si-lan (錫蘭) kalacaledesan a demiad, nu cacayay a mihcaan tusa ku nabaliyan.

3~6月氣溫最高,5~ 6月和9~10月是西南季風期,這時西南部降雨量較多;東北季風吹拂時東北部並未受惠而只是下少量的雨。西南盆地的可倫坡每年的平均氣溫是攝氏27度,丘陵地帶的康提是攝氏24度。

tulu katukuh enem a bulad satalakaway ku demiad, lima katukuh enem a bulad atu siwaw katukuh cacay a bataan a bulad u namaka nutipan timulan a balibaliyan, imahini nutipan timulan kaudadan a bulad; wali amis a bali anutayni ku bali wali amis caay kahetiki nu bali adidi kuni ka udadan. nutipan timulan a enal nu Colombo (可倫坡) tu mihmihcaan hikin nu demiad tusa a bataan idaw ku pitu a du’, nu buyubuyuan a Kan-ti (康提) sa tusa a tadaan idaw ku sepat a du.[1]

laylay (歷史)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

紀元前六世紀,從印度北部入侵的辛哈里族王子比嘉亞在此建國,他把國都定在農業極盛的安娜拉布拉。紀元前三世紀佛教傳入,紀元前二世紀以佛教為中心產生了高度文明。

nuayawan nu ci-yun enem a seci, namakayda i India (印度) nu amisan debungan nu Sin-ha-li (辛哈里) binacadan a wance ci Pi-cia-ya (比嘉亞) itini patideng tu kanatal, cinida hiyan nida ku dukay patideng i kaliwmahan nu An-na-la-pu-la (安娜拉布拉). ayaw nu ci-yun tulu a seci mipaypaya a mililiday a tademaw, ciyun nu ayawan u mipaypaya ku tatelunga nu heni sa talakaw ku maadihay nuheni.

但在此時,印度南方的泰米爾族開始入侵,經過好幾次的激戰,終於抵抗不了泰米爾族的攻擊,不得不把國都南遷至西基里亞和波羅露瓦等地。到了十六世紀才把國都遷至肯迪,終於在此安定下來。

itawya satu, India (印度) nu timulan a Tay-mi-e binacadan (泰米爾族) miteka midebung, kinapina amama su la'cus, caay tu pakademec tu Tay-mi-e binacadan (泰米爾族) nipiedis, hidasatu limahatu nuheni ku kanatal nu dusu patayda i timulan katukuh i Si-ci-li-ya (西基里亞) atu Puo-luo-lu-waw (波羅露瓦) a kakitidaan. makatukuh tu sabaw tu enem a seci limad hantu ku dukay patayda kn-di (肯迪), tidasatu asu’kueneng.

後來變成印度洋貿易要衝,以出產香料和寶石聞名於各國。因為地理位置重要,所以成為各國垂涎之地。

nikudan mala India (印度) bayu nu anganganan nu sasiwbayan, una laculan malulangatan tu bangsisay a cancanan atu sadimelan a ba’tu kasinganganan i paykanatal. u kakitidaan ku anganganan, sisa saka namuhan sa nu paykanatal.

在1505年首先遭受葡萄牙的洗劫,以後又陸續受荷蘭和英國統治,1815年淪危英國的殖民地。在這期間只有肯迪王朝屹立不搖,沒有屈服在外國的統治之下。1948年錫蘭終於以和平的方式取得獨立,1972年把國名改為斯里蘭卡。

itini i cacay a malebut lima a lasubu idaw ku lima a mihcaan ki alawan nu Portugal (葡萄牙), kilul sa u Netherlands (荷蘭) atu United Kingdom (英國) kumi kuwanay,cacay a malebut walu a lasubu cacay a bataan idaw ku lima a mihcaan mala United Kingdom (英國) a kakitidaan. [2]

siakay (社會)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

總人口約 70% 是辛哈里族,其次大約 20% 是泰米爾族,他們都是印度的移民;此外尚有葡萄牙、荷蘭及當地的混血種和少量的摩爾人。

pulung nu tademaw pitu a bataan a kilac u Sin-ha-li binacada (辛哈里族) numa sa tusa a bataan a kilac u Tay-mi-e binacadan (泰米爾族),u namakaydaay naming i India (印度) mabulaway, idaw heny ku Portugal (葡萄牙), Netherlands (荷蘭) numa lamlamay a nikapapunaan atu adidi'ay nu Muo-e (摩爾) a tademaw.

此地信仰的宗教種類很多,辛哈里族是佛教徒,泰米爾族則信奉印度教,另有少數民族信仰回教和基督教。斯里蘭卡對宗教很熱衷,因此宗教對他們的影響力很大,他們的國定假日都是以宗教故事之由來而定的,因此每到節日都會舉行宗教祭典。

Sasizaan nuhini yadah, sin-ha-li binacadan umpaypaya (辛哈里族是佛教徒), tay-mi-e binacadan (泰米爾族) u India (印度) kusasizaan, Sri Lanka (斯里蘭卡) tesek nu sinza kunuheni, sisa mapalalit kunuheni nu sinza, u sapi pahanhanna nuhini u kungku tu nuheni ku hahahibangan, pihibangan satu caay kanca sanu singzaan ku kawaw.[3]

kanatalay a malepacaw (內戰)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

猛虎組織的海虎部隊駕駛纖維玻璃艇,襲擊行經穆萊蒂武北方海域的斯里蘭卡貨輪。

tula’anikasakaput nu bayu tula’ay hitay macuna tu galasu a balunga, midebng kuwangen nu Mullaitivu (穆萊蒂武) amisan nu bayu u Sri Lanka (斯里蘭卡) a sini laculan tu tuuday balunga。

1983年,由坦米爾人組成的猛虎組織以獨立建國為訴求,在普拉巴卡蘭的領導下襲擊政府軍,斯里蘭卡內戰爆發,戰事與恐攻甚至一度波及到可倫坡。

cacay a malebut siwa a lasubu walu a bataan idaw ku tulu a mihcaan , u Tamil (坦米爾) a tademaw misakaputay nu tula’anikasakaput u misiteked ku kangalayay nuheni, itini i Prabhakaran (普拉巴卡蘭) numililiday debungan nuheni ku sifu nu hitay, malpacaw satu ku lalabu nu Sri Lanka (斯里蘭卡), malpacaw satu milakuud tu Colombo (可倫坡)。

印度出兵協助斯里蘭卡政府清剿猛虎組織,並迫使其簽訂停火協議。然而自1990年印軍撤離後,猛虎組織重新反攻,並迅速控制斯國北部廣大地區,在賈夫納半島建立起「坦米爾政權」,此後雙方衝突造成6萬餘人喪生。

tahekal ku hetay nu India (印度) mipadang tu Sri Lanka (斯里蘭卡) milebu’ tu tula’anisakaputan, pacicien masasulit tu sakacaay kalpacaw a sasulitan. cacay a malebut siwaw a lasubu siwa a bataan a mihcaan miliyas ku India(印度) nuhitay, paculiyca kina tula’ani sakaputan milepacaw, kalamkam sa misilud misa ahebal tu Sri Lanka (斯里蘭卡) amisan a niyadu’, itida i Cia-fu-na kitidaan patideng tu Tamil cen-cun (坦米爾政權), malpacaw maaada satu enem a mang ku tademaw a mapatay.

自2000年起,在挪威等國斡旋下,猛虎組織與斯里蘭卡政府開始和談,在2002年2月,雙方在斯德哥爾摩簽署了一份永久性的停火協議,兩方代表亦前往泰國的梭桃邑海軍基地進行和談。然而雙方在此後六年先後進行了8輪直接談判,仍未取得共識,最終該停火協議名存實亡。

tusa a malebut a mihcaan, itini i Norway (挪威) tuni kacinlawan, tula’an i sakaputan atu Sri Lanka (斯里蘭卡) cen-fu miteka amasasakamu, tusa a malebut idaw ku tusa a mihcaan tusa a bulad, nuheni tatusaay masasulit itini i Stockholm (斯德哥爾摩) tu saka saluimeng a caay tu kalpacaw sananay a sasulitan, nina tatusaay a dayhuw tayda ku nuheni i nu Thailand (泰國) a Cun-taw-e (梭桃邑) kayngu'ngan a hitay nu kakitidaan amsasakamu. nika i enemay a mihcaan, idaw ku waluay a

2006年7月開始,斯里蘭卡政府軍開始向猛虎組織控制區發動大規模軍事進攻,在兩年多的時間裡收復了約1.5萬平方公里的猛虎組織控制區。2009年1月,猛虎組織的大本營基利諾奇被攻下。5月猛虎組織承認戰爭失敗,普拉巴卡蘭被擊斃,斯里蘭卡內戰結束。

tusa a malebut idaw ku enem a mihcaan pitu a bulad malingatu, Sri Lanka (斯里蘭卡) cen-hu a hitay malingatu misuayaw tu tula’ani sakaputan mimedmed misatabaki amilpacaw, tusa a mihcaan maalaw tu nuheni ku 1.5 mang a pinfun kunli nuni medmedan nu tula’ani sakaputan. tusa a malebut idaw ku siwaw a mihcaan cacay a bulad tula’ani sakaputan nu tabakiya a kakitidaan nu Ci-li-nuo-ci (基利諾奇) mademec. lima a bulad tula’ani sakaputan mihang mademec kamisa, Pu-la-pa-ka-lan patayen amikuwan. hedek satu kuni kalpacawan nu Sri Lanka (斯里蘭卡).[4]

aidangan (觀光)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

斯里蘭卡幾個景點,非常有名的「霍頓平原國家公園」;清晨看美麗的微霧籠罩大地,清新的空氣、晴朗的藍天空。鳥兒和小溪的歌聲圍繞四周,這是大自然的恩賜交響樂,看著斷壁絕崖,刺激的環境。

Sri Lanka (斯里蘭卡) pina kina aaidangan, u sasi nganganay u "Huo-tun enal nu kanatal aidangan" (霍頓平原國家公園). kanihalan miadih tu calucup nuni pitahap tu lala', sapi’ kuyu bali, langdawsa kuyu tapukuwan. ayam atu musilsilay nu sauwac mahida mudadiwany iliklik, uinihan u lahad nuni pabeli nu paudipay a dadiw. miadih tu nanganganay saka balihenawan sa amiadih.[5]

Si-lan ucya a palumaan (錫蘭紅茶產區)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

斯里蘭卡舊時是英國殖民地,英國人愛上喝茶,大肆開墾茶園。斯里蘭卡舊名「錫蘭」,地產的紅茶傳承至今仍名為「錫蘭紅茶」。和印度的大吉嶺茶、阿薩姆茶相較擁有自己的特性,尤其不同地區產的錫蘭紅茶,也有不同的風味,有些適合做成奶茶、有些適合做成冰茶。

Sri Lanka (斯里蘭卡) malumanay u United Kingdom (英國) kumi kuwanay, manamuh ku United Kingdom (英國) minanum tu ucya, ahebal ku papalumaan. Sri Lanka (斯里蘭卡) malumanay a ngangan u "Si-lan (錫蘭) nu papakanay tu uciya katukuh ayda u Si-lan ucya (錫蘭紅茶) atu nu India (印度) a ta-ci-lin ucya (大吉嶺茶), A-sa-mu ucya (阿薩姆茶) masacacay tu ku azi, nu caayay kalecad a papalumaan a Si-lan ucya (錫蘭紅茶) caay kalecad ku azi, idaw ku tanengay a sangaan tu nu cucuay a ucya, idaw ku tanengay a sangaan tu kuli a ucya.

malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]