Guyana

makayzaay i Wikipitiya
跳至導覽 跳至搜尋
Flag of Guyana.svg
u hata nu Guyana

u Guyana (u sulit nu Hulam: 蓋亞那) sa i labu nu Cong-nan-mei-cuo, itiza i 5 00 N, 59 00 W

u ahebal nu lala’(國土面積) mapulung sa 214,969 sq km

u ahebal nu lalaay (陸地面積) sa 196,849 sq km, u ahebal nu nanumay (水域面積) sa 18,120 sq km

hamin nu tademaw sa 735,909.

kakalukan umah sa 8.40%, kilakilangan umah sa 77.40%, zumaay henay umah sa 14.20%

caay kamu cabaya a kanatla nu Taywan.


蓋亞那合作共和國(英語:Cooperative Republic of Guyana),通稱蓋亞那,位於南美洲北部,是南美洲唯一以英語為官方語言的國家,也是大英國協成員國。

Cooperative Republic of Guyana (蓋亞那合作共和國, kamu nu Ing-Kuo: Cooperative Republic of Guyana), pangangan han tu Guyana (蓋亞那), itida i amisan nu Nan-Mey-cuo (南美洲), u masacacayay a musakamuay tu Igu (英語) a tapang nu nakamuan a kanatal i Nan-Mey-cuo (南美洲), u satabakiya nu Ing-kuo (大英國協) a tademawan a kanatal.[1]

tapang tusu nu kanatal (首都)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

u tapang tusu nu kanatal sa u Georgetown.

kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

kakinging nu kanatal demiad sa 23 bulad 2 demiad.

tabakiay a tapang nu kanatal (元首)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung) ayza sa ci David A. Granger, micakat a demiad sa i 2015 a mihca 5 bulad 16 demiad.

likisi nu Guyana (蓋亞那歷史)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

1498年克里斯多福·哥倫布發現蓋亞那及其鄰近地區後,歐洲移民紛至沓來。

1498 a mihcaan ci Ke-li-se-duo-fu Ke-lun-pu (克里斯多福.哥倫布) makaadih tu Kay-ya-na (蓋亞那) atu nubiyawan a niyadu’sa, O-cuo (歐洲) a tademaw mabulawtu a tayda tina kakitidaan.

隨後三個世紀該地區輪流由英國、荷蘭、法國佔領,直到19世紀初1814年英、法、荷三國訂立界約,蓋亞那地區正式由英國殖民統治,稱為英屬蓋亞那。

nikudan satu tu tuluay a se-ci nina niyadu makakutay kunuheni u Ing-kuo (英國)、He-lan (荷蘭)、Fa-kuo (法國) a midebung, katukuh tu sabaw siwa a se-ci, cacay a malebut walu a lasubu cacay a bataan idaw ku sepat a mihcaan Ing-kuo (英國), He-lan (荷蘭), Fa-kuo (法國) masasulit kunuheni tunika babenis nu lala’ Kay-ya-na (蓋亞那) a niyaduan tatenga u Ing-kuo (英國) kumi kuwanay, sisa pangangan han nu Ing-kuo (英國) Kay-ya-na (蓋亞那).

1961年獲得自治,改稱蓋亞那(Guyana),1966年5月26日獨立,1970年2月23日成立蓋亞那合作共和國。

1961 a mihcaan unuheni tu kumikuwanay, samad han nuheni u Kay-ya-na (蓋亞那). 1966 a mihcaan 5 a bulad 26 demiad misiteked kunuheni, 1970 a mihcaan 2 a bulad 23 a demiad patideng tu Kay-ya-na-he-cuo kun-he-kuo (蓋亞那合作共合國).[2]

tademaw (人口)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

蓋亞那山深林密,人口稀少約80萬人,英國殖民者最初利用由非洲購得之奴隸來開墾,1834年奴隸制度廢除。

Guyana (蓋亞那) cebedcebetan ku buyu'buyu'an, tada adidi tu ku tademaw nuheni walu a mang nu tademawan, Ing-kuo (英國) mahka mikuwanay sa nuni kataydaan i Fey-cuo (非洲) micakay tu kalung a tademaw tayni mami sakakawaw, 1834 a mihcaan lapesen nuheni ku kalung hananay a kawawan.

殖民當局轉由南亞的印度與東南亞地區,以契約模式引進廉價勞工,使蓋亞那的農業及礦業能持續發展,此舉也使蓋亞那成為多民族地區。

numi kuwanay a kanatal malimad pasayda i Nan-ya (南亞) nu Ing-du (印度) atun wali timul-ya (東南亞) a kitidaan, maka kiyaku masasulit cakayen ku ahemi’a mamikuli aca’, sisa Kay-ya-na (蓋亞那) nu sakaliyumah atu baba’tuan taneng matulin amakawaw, sisa Kay-ya-na (蓋亞那) mala yadahay nu binacadan a kakitidaan. [3]

manamec (經濟)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

蓋亞那挖到石油,經濟成長4.4%狂飆到86%[4]

Kay-ya-na (蓋亞那) maka kutkut tu simal tapabaw ku sakaudip tu sepat.sepat a kilac, kasenusa macakat tu walu a bataan idaw ku enem a kilac (%)

南美洲北部的委內瑞拉,是全球最大石油儲量的地區,與其相鄰的國家蓋亞那(Guyana),

Na-ma-cuo (南美洲) amisan nu Venezuela (委內瑞拉), u kitakit satabakiay nu suku nu simal a kakitidaan, atu mababiyaway a kanatal Kay-ya-na (蓋亞那),

在2015年也發現石油,蓋亞那位於赤道附近,屬熱帶雨林氣候,森林占全境面積80%以上,有鋁土、金、鉭、鐵等礦藏,財政部長溫斯頓·喬丹(Winston Jordan),

itini i 2015 a mihcaan maka adih tu simal, Kay-ya-na (蓋亞那) itida i ce’taw nu biyawbiyawan, kacaledesan a udatan a demiad, kilangkilangan ku yadah walu a bataan a kilacan, idaw ku lui lala’, kim, tan, mukim atu ba’ba’tuwan, saan ku sakakaay nu sakaudip ci Wuen-se-tun.Ciyaw-dan (溫斯頓·喬丹) .

未來將會使用石油開採的特許權利金,興建從海岸線延伸到內陸的高速公路,以利開採礦藏。

anumahida amicukamas kita tu ni kudkudan tu cunlicen, misanga tu dadan namaka lilis nu bayu katukuh i lab utu besud sananay a dadan, saka ngaay nunipi kukudan tu ba’tu.

不過,由於蓋亞那經濟體較小,IMF也提出警告,石油市場的波動會對蓋亞那的經濟造成較大的影響。

nika, adidi’ku salacul tu sakaudip nu Kay-ya-na (蓋亞那), IMF patudu’sa, unika sakatayda i iciba’amalawlaw misuayaw tu Kay-ya-na (蓋亞那) nu sakaudip tabaki kuni kacayatan。

蓋亞那政府預估,2022年第2座海上油井開始生產後,每年利潤分享和特許使用費也將翻倍,這些錢將為發展計畫提供資金,並用於國家建立的主權財富基金,以防止因油價波動造成國內經濟動盪。

Kay-ya-na (蓋亞那) sifu sausisa, 2022 a mihcaan saka tusa ani patidengan tu nu bayuay nikalingantuan asika si lahecian sa, tu mihmihcaan sapawada’atu sapi cukaymas tu cancanan macunus kuni ka babelih ku sakaudip, nina kalisiw taneng pacuwah tu cancanan naca nuni ka sasulitan, sakay tini i kanatal nu sakasilaculan a cicin, saka talaw anu malawlaw ku nidang nu simal alaw malaup ku nika lawlaw nu sakaudip.

kitidaan (地理)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

東鄰蘇利南,南臨巴西,西鄰委內瑞拉,北鄰大西洋。蓋亞那與蘇利南和委內瑞拉有國界爭議。

walian mitepal tu Su-li-nan (蘇利南), timulan sibiyaw tu Pa-si (巴西), nutipan a biyaw han u Wey-Ney-Zuwey-La (委內瑞拉), amisan u Tasiyung (大西洋). Kay-ya-na (蓋亞那) atu Su-li-nan (蘇利南) atu Wey-Ney-Zuwey-La (委內瑞拉) cinglaw tu babenisan a kanatal nu lala’.

尤其委內瑞拉一再聲稱埃塞奎博河以西的土地─西屬蓋亞那屬於委內瑞拉。蓋亞那雖地處南美洲,為南美洲國家聯盟的成員國,但傳統上及歷史上與加勒比海諸島的關係較為密切。

micidek ku Wey-Ney-Zuwey-La (委內瑞拉) pacicisa musakamu tu Ay-se-kuey-puo sauwa (埃塞奎博河) nutipanay a lala’ ─ nutipan a Kay-ya-na (蓋亞那) nu Wey-Ney-Zuwey-La (委內瑞拉). Kay-ya-na (蓋亞那) amica kya kakitidaan i Nan-mey cuo (南美洲). u Nan-mey cuo (南美洲) a kanatal lanman a tademawan a kanatal, nika i laylay nu babalaki atu likisi atu Cia-le-pi bayu (加勒比海) a subalan masasungaay naming kunuheni.

Guyanas a kakitidaan (蓋亞那地區)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

u Guyanas a kakitidaan caay ka Guyana a kanatal.

蓋亞那(西班牙語:Las Guayanas、英語:The Guianas、法語:Guyanes、荷蘭語:Guyana's、葡萄牙語:Guianas),是南美洲北部、西北部的一個地區,並被劃分為了數個主權國家和區域。

Kay-ya-na (蓋亞那, kamu nu se-ban-ya [西班牙]: Las Guayanas, kamu nu In-Kuo [英國]: The Guianas, kamu nu Fa-Kuo [法國]: Guyanes, kamu i nu He-Lan [荷蘭]: Guyana's, kamu nu Pu-taw-ya [葡萄牙]: Guianas) u Nan-mey cuo (南美洲) amisa, nutipan amsan a niyaduan, pababenis han tu yadahaya a kanatal atu kitidaan.

前哥倫布時期,蓋亞那地區的主要居民為加勒比人和阿拉瓦克人,在17世紀後此地區逐漸被歐洲國家瓜分為殖民地,形成了如今的格局。

nuayawan nu Ke-lun-pu (哥倫布) a zitay, Kay-ya-na (蓋亞那) a niyaduan tada angangan nu tademawan sa u Ciya-le-pi a tademaw (加勒比人) atu Alawawke’ a tademaw (阿拉瓦克人) itini i 17 a se-ci nikudan nina niyadu’hamaw han nu O-cuo kanatal (歐洲國家) mibenis amikuwan, mala aydaay a wayway nu kawaw。

這一地區因遠離了多個南美洲國家(接壤國家為委內瑞拉、哥倫比亞和巴西),其文化、政治方面獨立於周邊的亞馬遜盆地、南美洲南部、西南部國家,更接近於加勒比地區。

nina niyadu’mibatad tu kutuuday a Na-ma-cuo (南美洲) a kanatal (mitulinnay a kanatal u Venezuela (委內瑞拉), Ke-lun-pi-ya (哥倫比亞) atu Pa-si (巴西), u lalangawan, sence a kawaw micidek ku i lilisay nu Ya-ma-sun penti (亞馬遜盆地) , Na-ma-cuo (南美洲) nu timulan, nutipan timulan a kanaaatl, micapiya tu Cialepi (加勒比) a kakitidaan.[5]

Kay-ya-na buyu' (蓋亞那高原)[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

有「天空浮島」(Mount Roraima)之稱的蓋亞那高原,位於南美洲委內瑞拉的蓋亞那高原,是地球上最原古老的地表,山頂平坦,猶如一張四方型的大桌子。

idaw ku Mount Roraima "tapuku mabawbaway a kanatal" nipa ngangan tu Kay-ya-na buyu' (蓋亞那高原),itida i Na-ma-cuo (南美洲) Venezuela (委內瑞拉) a Kay-ya-na buyu' (蓋亞那高原), i kitakitay nu samukasiay a lala’, masa enal ku tungduh nu buyu’, mahida unu masikakuay a tabakiay nu takalan kya buyu'.

擁有2億年歷史的蓋亞那高原,面積高達3萬平方公里,橫跨6個國家,原本只是地層變動隆起的一塊地表,但在長時間的暴雨侵襲後,

makaala’tu tusaay a walewalen a mihcaan u laylay nu Kay-ya-na buyu' (蓋亞那高原), ahebal nu lala’ maka alatu tuluay a mang nu pinfunkunli, milauyd tu enemay a kanatalan, sayaway hamawsa masa apulud ku lala’, matenes matenes mapaudad mapabali.

山頂鬆軟的土石掉落,只留下表面平整的堅硬岩塊,成為現在聳立雲端的「桌山」,而且在蓋亞那高原上,至少還有100座像這樣的桌山,其中一座最大的2560公尺桌山,目前已經被登錄為世界自然遺產。

u tungduh nu buyu' mabuhabuk ku lala’ mahetik ku ba’tu atu lala’, masa enal kuni kahetikan nu lala’ u atekakay satu a ba’tu kuliwan, mahida nu aydaay a mutidengay ai ladenman nu "buyu' a takal", itida aca i Kay-ya-na buyu' (蓋亞那高原), idaw henay ku cacaya a lasubu ku misengiay a takalan nu buyu', dumasatu idaw kumi cidekay nu satabakiay niyabuyu' 2560 a kunce a takalan nu buyu', aydahan mapatukitu i kitakit nu lahad nuni pahetikan nu babalaki.

被當地稱為「特普伊」的平頂高原,是一片熱帶稀樹草原的景象,四週覆蓋著棉花糖般的雲,邊緣攀爬著前所未見的熱帶植物,上百個瀑布把山體切割成一個個小塊,遠看恍如浩瀚碧海上散佈著一個個小島。

mapa ngangan nu niyadu'ay tu “ Te-pu-e (特普伊)”a masaenalay a buyu', u sakacaledesay a kainai’an nu kilangkilangan a kitidaan, liklik matahap nu mahida u kupaay a piyang a latem, lilis hatu idaw kumi kayatay nu caya henay ka adih nu saka caledesan a langawlangawan, nu panaay a cascas nu buyu' cikciken mala adidiay a buyu', bataden amiadih mahida uibayuay a adidi'ay a subal.[6]


在這片高原的另一頭,藏著世界上落差最大的瀑布——天使瀑布(Angel Falls)。

nuayawan nina buyu', miculimekay nu kitakit a satabakiay nu cascas—u tian-Se (天使) a cascasan (Angel Falls, 天使瀑布).

從陡壁隙縫直瀉下來的它又名安赫爾瀑布,座落在委內瑞拉最大的自然保護區卡奈瑪國家公園(Canaima National Park),高度足足有979公尺,是尼加拉瓜瀑布的16倍!

numaka buhangbauhngay nu mulecisay a kasenun sananay mahetikay a nanum u Anhee-cascas (安赫爾瀑布), eneng i Venezuela (委內瑞拉) satabakiay nu lahad dadiputen a Canaima National Park (卡奈瑪國家公園), talakaw sa 979 a kunce hatida kunika talakawan, nu "Nicaragua" cascas (尼加拉瓜瀑布) nu 16 a bey (倍)!

保護區內河流交錯,高山壁立,並有一望無際的熱帶雨林和開闊的草地,除了著名的天使瀑布,還有眾多的瀑布群,因此被譽為「瀑布之鄉」。

masasungaliway a sauwac nu nanum, talakaway a buyu', pa’ngawhan u kacaledesan lanulanuan nu kilangkilangan atu ahebalay nu lutuklutukan, tuni kasi nganganay nu Angel Falls a cascasan (天使瀑布), idaw henay ku yadahay a cascas, sisa pangangan hantu "cascas a niyadu'an (瀑布之鄉)".[7]

malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]